Krzysztof

Moderator: ewaduch

ewaduch
Posty: 2032
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Krzysztof

Post autor: ewaduch » czwartek 17 kwie 2014, 05:50

KRZYSZTOF

Imię męskie, które w łacinie miało formę Christophorus, wywodzi się zaś z greki – christophorós znaczyło «przynoszący, rodzący Chrystusa» lub «noszący (w sobie), wyznający Chrystusa».

Do języka polskiego przyszło bezpośrednio z łaciny, a w średniowiecznych dokumentach polskich występuje jako: Christophorus/Cristophorus (1228), później Krzysztof (1386) i Christopherus/Cristopherus (1403) oraz Krzysztopor (1436). W ówczesnych dokumentach pojawiają się też zdrobnienia, np.: Krzys(z)tek/Krystek (1248), Krzys(z)tko/Krystko (1381), Krzys(z)tel/Krystel (1382), Krzys(z)tak/Krystak (1401).

Imię Krzysztof stało się powszechne u nas w XVI i XVII w., później jego popularność zmalała, by odrodzić się w XX w. Obecnie nosi je blisko 683 tys. mężczyzn (szóste z najpopularniejszych imion męskich, najliczniejsza (ponad 182 tys.) jest grupa Krzysztofów urodzonych w latach siedemdziesiątych XX w.

Św. Krzysztof (III w.?) był, jak podają przekazy starożytne, żołnierzem rzymskim, który poniósł śmierć męczeńską za panowania cesarzy Dioklecjana i Maksymiana (284–305). Legendy średniowieczne charakteryzują go jako olbrzyma przenoszącego podróżnych prze rzekę. Jest on patronem rycerzy, pielgrzymów, poszukiwaczy skarbów, przewoźników i podróżnych, w nowszych czasach także automobilistów i lotników oraz patronem Wilna. W sztukach plastycznych przedstawia się go jako olbrzyma niosącego Dzieciątko Jezus, malowali go m.in. Jan van Eyck, Hans Memling, Peter Paul Rubens.

Sławnym posiadaczem tego imienia był żeglarz i odkrywca Ameryki Krzysztof Kolumb (wł. Cristoforo Colombo, hiszp. Cristóbal Colón, 1451–1506).
W Polsce imię to otrzymali m.in.: kanclerz wielki koronny i wojewoda krakowski, doradca Zygmunta I Starego a przeciwnik królowej Bony Krzysztof Szydłowiecki (1467–1532), pisarz i historyk Krzysztof Warszewicki (1543–1603), generałowie artylerii Krzysztof Arciszewski (1592–1656) i Krzysztof Grodzicki (zm. 1659/60), pisarz i wojewoda poznański Krzysztof Opaliński (1609–55), poeta Krzysztof Niemirycz (ok. 1650–po 1699), malarz barokowy Krzysztof Lubieniecki (1659–1729), przyrodnik, twórca nowatorskich podręczników z zakresu nauk przyrodniczych Jan Krzysztof Kluk (1739–96), obrońca polskości na Warmii i Mazurach Krzysztof Celestyn Mrongowiusz (1764–1855), poeta Krzysztof Kamil Baczyński (1921–44), prawnik i polityk Krzysztof Skubiszewski (1926–2010), pianista i kompozytor jazzowy Krzysztof Trzciński, znany raczej pod pseudonimem Krzysztof Komeda (1931–69), publicysta Krzysztof Teodor Toeplitz (ur. 1933), kompozytor Krzysztof Penderecki (ur. 1933).

Najbardziej znane w literaturze postacie o tym imieniu to: Krzysztof Cedro z powieści Popioły i dramatu Turoń (1923) Stefana Żeromskiego, Krzysztof ze Zmowy nieobecnych (1946–50) Marii Kuncewiczowej, a przede wszystkim Jan Krzysztof tytułowy bohater powieści (1904–12) Romaina Rollanda oraz Krzyś z opowieści Kubuś Puchatek (1926) i Chatka Puchatka (1928) Alana Alexandra Milne’a.

Od imienia Krzysztof powstało wiele nazwisk polskich: Krzyszkowski, Krzysztofiak, Krzysztoń i in.

Odmiana: lp DB. Krzysztofa, C. Krzysztofowi, N. Krzysztofem, WMs. Krzysztofie, lm M. Krzysztofowie, DB. Krzysztofów

Formy pochodne: Krzysiek, Krzysio, Krzyś, Krzych

Odpowiedniki: ang. Christopher, białor. Chrystafor, Krysztof, czes. Kryštof, franc. Christophe, hiszp. Cristobal, Cristoval, lit. Kristupas, Krištupas, Kristoforas, Krtisčius, łac. Christophorus, niem. Christoph, Christophorus, Kristoff, Christof, Christoffer, ros. Christofor, słow. Krištof, ukr. Chrystofor, wł. Cristoforo

Imieniny: 2 III, 14 IV, 25 VII, 31 X

ODPOWIEDZ