Zygmunt

Moderator: ewaduch

ewaduch
Posty: 2002
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Zygmunt

Post autor: ewaduch » poniedziałek 28 kwie 2014, 06:19

ZYGMUNT

Imię męskie pochodzenia germańskiego, powstało na gruncie języka staro-wysoko-niemieckiego (poł. VIII–poł. XI w.) jako złożenie elementów sigu «zwycięstwo» oraz munt «ochrona, opieka». Znaczenie pierwotne imienia możemy objaśniać jako «ten, którego opieka zapewnia zwycięstwo».

W postaci Zygmunt imię to utrwaliło się w języku polskim pod koniec XIV w., ale oprócz formy Zygmunt║Żygmunt (1395) w średniowieczu występowało ono też w innych postaciach, np. Zygmont║Żygmont (1433), Zygmut║Żygmut (1438) i w niemieckiej Sigismund (1438). Najprawdopodobniej imię Zygmunt zostało przejęte do polszczyzny z języka czeskiego. Pierwotnie na początku wyrazu często wymawiano ż-, później, pod wpływem niemieckim, pojawiło się z-.

W języku polskim jest ono znane przypuszczalnie od trzeciej ćwierci XIV w., w związku z przeniesieniem do Pragi w roku 1354 relikwii św. Zygmunta, króla Burgundii (zm. 524 r.), co doprowadziło do ożywienia kultu świętego w Europie środkowej (jedna z relikwii świętego znajduje się w katedrze płockiej). W Polsce imię to stało się popularne w czasach panowania Jagiellonów.

Popularność imienia zmniejszyła się w XVIII w., po czym wzrosła w XIX i na początku XX w. Współcześnie nosi je ponad 161 tys. Polaków – ponad 100 tys. urodziło się w okresie od lat trzydziestych do pięćdziesiątych minionego wieku.

Spośród wybitnych postaci średniowiecza noszących to imię trzeba wymienić: książąt litewskich Zygmunta Korybutowicza (zm. ok. 1435) oraz Zygmunta Kiejstutowicza (zm. ok. 1440), cesarza niemieckiego a zarazem króla węgierskiego i czeskiego Zygmunta Luksemburskiego (1368–1437).

Nosili je królowie polscy Zygmunt I Stary, syn Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki (1467–1548), fundator kaplicy Zygmuntowskiej i dzwonu Zygmunt znajdującego się w katedrze na Wawelu, oraz jego i Bony syn Zygmunt II August (1520–72), któremu trylogię dramatyczną Zygmunt August (1913) poświęcił Lucjan Rydel, a Stanisław Wyspiański swe ostatnie i nieukończone dzieło (wyd. 1930) pod takim samym tytułem. Imię to nosił też król Zygmunt III z dynastii Wazów (1566–1632) oraz jego wnuk, syn Władysława IV, Zygmunt Kazimierz (1640–47).

Najsłynniejszym zapewne nosicielem tego imienia był austriacki psychiatra i neurolog Sigmund Freud (1856–1939).

Wśród znanych Polaków byli m.in.: wybitny pisarz romantyczny Zygmunt Krasiński (1812–59), etnograf, autor Encyklopedii staropolskiej Zygmunt Gloger (1845–1910), fizyk Zygmunt Florenty Wróblewski (1845–88), który jako pierwszy (wspólnie z Karolem Olszewskim w 1883 r.) skroplił tlen i azot z powietrza, kompozytor Zygmunt Noskowski (1846–1909), malarz Zygmunt Ajdukiewicz (1861–1917), pisarz Zygmunt Kisielewski (1882–1942), generał Zygmunt Berling (1896–1980), kompozytor Zygmunt Mycielski (1907–87), krytyk filmowy i eseista Zygmunt Kałużyński (1918–2004), bokser Zygmunt Chychła (1923–2009) oraz reżyser i aktor Zygmunt Hubner (1930–89).

Imię Zygmunt nosi dzwon ufundowany przez Zygmunta I Starego i odlany w roku 1520.

Odmiana: lp DB. Zygmunta, C. Zygmuntowi, N. Zygmuntem, WMs. Zygmuncie, lm M. Zygmuntowie, DB. Zygmuntów

Formy pochodne: Zygmuś, Zyga, Zyguś

Odpowiedniki: ang. Sigmund, białor. Sigizmund, Zigmund, czes. Zikmund, franc. Sigismond, hiszp. Segismondo, lit. Žygimantas, Zigmantas, Zigmas, łac. Sigismundus, niem. Siegmund, Sigismund, Sigmund, ros. Zigmund, Sigizmund, słow. Zigmund, Žigmund, Žigumend, ukr. Zygmund, Sygizmund, wł. Sigismondo, Sismondo, Gismondo

Imieniny: 2 V

ODPOWIEDZ