Władysław

Moderator: ewaduch

ewaduch
Posty: 2001
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Władysław

Post autor: ewaduch » niedziela 27 kwie 2014, 08:58

WŁADYSŁAW

Imię męskie, którego forma została zapożyczona z czeskiego. Odpowiednie imię polskie miało formę Włodzisław, które znane jest i dziś, choć rzadkie, gdyż nosi je tylko 199 Polaków. Powstało ono z elementów Włodzi- (pod wpływem czeskim przeszło w Władzi- lub Włady-) «panować, władać» oraz -sław «sława».

W zapisach staropolskich znajdujemy je już na początku XII w. w formach Władysław, Władzisław (1101), Włodzisław (1104), pojawiają się też zdrobnienia Włodek, Władek. Forma Władysław, będąca rezultatem wpływu czeszczyzny, zaczyna dominować w XIII w. Znana też, choć bardzo rzadka (współcześnie 160 użytkowników), jest forma Ładysław, zapożyczona z języków sąsiednich, przede wszystkim z czeskiego i słowackiego.

Szczególną popularność imię zyskało na początku XIX w. wraz z modą na imiona historyczne z czasów piastowskich. Dziś nosi je ponad 312 tys. Polaków, a największym zainteresowaniem cieszyło się w latach przedwojennych. Od lat sześćdziesiątych XX w. imię szybko traci popularność, w ostatnim dwudziestoleciu minionego wieku nadawano je średnio kilkadziesiąt razy rocznie.
Było to imię częste w rodach Piastów i Jagiellonów, na co wpłynął fakt, iż św. Władysław I Węgierski (1040–95), syn króla węgierskiego Beli I i księżniczki polskiej Rychezy, wychowywał się na polskim dworze (później objął tron Węgier dzięki pomocy króla Bolesława II Śmiałego). Nosili je także książęta polscy, m.in.: Władysław I Herman (ok. 1042/44–1102), Władysław II Wygnaniec (1105–59) – syn Bolesława III Krzywoustego, Władysław III Laskonogi (1161/61–1231), Władysław Odonic (ok. 1190–1239), Władysław Opolczyk (1326/30–1401). Od XIII w. imię to nosili także królowie polscy: Władysław Łokietek (1260/1–1333), Władysław II Jagiełło (ok. 1351–1434), który imię to otrzymał jako chrzestne w roku 1386, jego syn Władysław III Warneńczyk (1424–44) oraz Władysław IV Waza (1595–1648).

Poza granicami Polski imię to nosili dwaj królowie: czeski Władysław II Jagiellończyk (1456–1516), syn Kazimierza IV Jagiellończyka, oraz węgierski Władysław IV Kuman (1262–90) z dynastii Arpadów.

Synów o tym imieniu mieli dwaj władcy polscy. Syn Henryka Pobożnego Władysław (1237–1270) był w późniejszym wieku arcybiskupem salzburskim, a Władysław, syn Władysław Łokietka, zmarł w młodym wieku (1311/12).

W gronie najwybitniejszych Władysławów są również: podkanclerzy koronny i arcybiskup gnieźnieński Władysław z Oporowa (Władysław Oporowski, ok. 1395–1453), pierwszy znany z imienia poeta polski bł. Władysław z Gielniowa (właśc. Jan z Gielniowa, przed 1450–1505), pisarz Władysław Ludwik Anczyc (1823–83), poeta Władysław Syrokomla (właśc. Ludwik Kondratowicz, 1823–62), kompozytor Władysław Żeleński (1837–1921), biograf i wydawca dzieł swego ojca Adama Władysław Mickiewicz (1838–1926), pisarz i historyk Władysław Łoziński (1843–1913), zapaśnik Władysław Pytlasiński (1863–1933), fizyk Władysław Natanson (1864–1937), pisarz Władysław Orkan (właśc. Franciszek Smreczyński, 1875–1930), filozof i psycholog Władysław Witwicki (1878–1948), naczelny wódz w czasie II wojny światowej generał Władysław Sikorski (1881–1943), grafik, malarz i rzeźbiarz Władysław Skoczylas (1883–1934), filozof Władysław Tatarkiewicz (1886–1980), poeta Władysław Broniewski (1897–1962), pianista Władysław Kędra (1918–68).

Za granicą imię to jest spotykane bardzo rzadko, nosił je hiszpański reżyser filmowy pochodzenia węgierskiego Ladislao Vajda (1906–65).

Odmiana: lp DB. Władysława, C. Władysławowi, N. Władysławem, WMs. Władysławie, lm M. Władysławowie, DB. Władysławów

Formy pochodne: Władek, Władzio, Właduś

Odpowiedniki: ang. Ladislas, białor. Uladzislau, czes. Vladislav, Ladislav, franc. Ladislas, hiszp. Ladislao, lit. Vladyslovas, Vladas, łac. Ladislaus, Wladislaus, Vladislaus, niem. Ladislaus, Vladislaus, ros. Vladislav, słow. Vladislav, Ladislav, ukr. Vladyslav, Volodyslav, wł. Ladislao

Imieniny: 27 VI, 25 IX

ODPOWIEDZ