Tomasz

Moderator: ewaduch

ewaduch
Posty: 1992
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Tomasz

Post autor: ewaduch » czwartek 24 kwie 2014, 07:41

TOMASZ

Imię męskie wywodzące się z aramejskiego słowa toma «bliźniak» (ewentualnie z języka hebrajskiego z wyrazu t’om o tym samym znaczeniu). Upowszechniło się pod wpływem greki (Tōmas) i łaciny. Formy tego imienia znane dziś w językach europejskich wywodzą się z łacińskiej: Thomas.

Imię Tomasz nosił jeden z apostołów (I w.), który wątpił w zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa; w języku potocznym wyrażenie niewierny Tomasz oznacza niedowiarka.

Imię to nosi co najmniej czterdziestu świętych, m.in.: zamordowany w katedrze przez rycerzy króla Henryka II arcybiskup Canterbury św. Tomasz Becket (ok. 1118–70), teolog i filozof włoski, doktor Kościoła św. Tomasz z Akwinu (ok. 1125–1274) i św. Tomasz More (Morus, 1478–1535), angielski humanista, mąż stanu i pisarz polityczny, ścięty za brak zgody na zwierzchnictwo króla Henryka VIII nad Kościołem w Anglii. Św. Tomasz Becket jest bohaterem dwu znanych utworów literackich: dramatu Morderstwo w katedrze (1935) Thomasa S. Eliota oraz sztuki Becket albo Honor Boga (1959) Jeana Anouilha.

Za świętego jest uważany również, choć nie został kanonizowany, mistyk z zakonu augustianów Tomasz à Kempis (Tomasz z Kempen, 1380–1471), autor prawdopodobnie najpopularniejszego po Biblii dzieła chrześcijańskiego O naśladowaniu Chrystusa.

W dawnych źródłach polskich jest znane od XII w. w postaci Toma i Tomasz (1212), a także w formie wielu zdrobnień, np. Tomko (ok. 1265) i Tomek (1305). Spora liczba zapisów imienia z tej epoki dowodzi, że już wtedy było popularne. Dziś w Polsce jest to siódme z najwszechniejszych imion męskich, nosi je około 530 tys. mężczyzn, z których blisko 200 tys. otrzymało je w latach siedemdziesiątych XX w.

Z grona znanych Tomaszów wymienić należy: malarza węgierskiego Tomasza z Koloszwaru (XV w.), Włocha, malarza nadwornego królów Polski Tomasza Dolabellę (ok. 1570–1650), angielskiego filozofa Thomasa Hobbesa (1588–1679), malarza angielskiego Thomasa Gainsborough (1727–88), jednego z przywódców rewolucji amerykańskiej Thomasa Jeffersona (1743–1826), pisarza angielskiego Thomasa Mayne’a Reida (1818–83), pisarza niemieckiego Thomasa Manna (1875–1955), pisarza anglo-amerykańskiego Thomasa Stearnsa Eliota (1888–1965), pisarza angielskiego Toma Stopparda (właśc. Thomas Straussler, ur. 1937), brytyjskiego piosenkarza Toma Jonesa (ur. 1940), amerykańskich aktorów Toma Berengera (ur. 1950) oraz Toma Cruise’a (ur. 1962).

Znanych Polacy o tym imieniu to: średniowieczni biskupi wrocławscy Tomasz I (zm. 1268) i Tomasz II (1230–92), teolog i prawnik Tomasz ze Strzempina (1398–1460), poeci Tomasz Zan (1796–1855) i Tomasz August Olizarowski (1811–79), muzycy jazzowi Tomasz Stańko (ur. 1942) i Tomasz Szukalski (ur. 1948), siatkarz Tomasz Wójtowicz (ur. 1953) i inni.

Tomek Sawyer to bohater czterech powieści (1876–96) Marka Twaina, Tomek Wilmowski znany jest z kilkunastotomowego cyklu powieści (od 1957) Alfreda Szklarskiego. W Trans-Atlantyku (1953) Witolda Gombrowicza występuje Tomasz Kobrzycki, w Dolinie Issy (1955) Czesława Miłosza – Tomasz Surkont.

Od tego imienia powstało wiele nazwisk polskich, np.: Tomala, Tomczyk, Tomaszewski, a także nazwy miejscowe, np.: Tomaszów, Tomczyce.

O trwającej od dawna popularności imienia świadczą też liczne powiedzenia i przysłowia, np.: Lepszy Tomasz niż Jadam «lepiej brać niż dawać». Jaka pogoda Tomaszowa (21 grudnia), taka będzie i majowa. Mówił święty Toma, że najlepiej doma.

Odmiana: lp DB. Tomasza, C. Tomaszowi, N. Tomaszem, WMs. Tomaszu, lm M. Tomaszowie a. pot. Tomasze, DB. Tomaszów

Formy pochodne: Tomcio, Tomek, Tomuś

Odpowiedniki: ang. Thomas, Tom, białor. Fama, Tamasz, franc. Thomas, hiszp. Tomas, lit. Tomas, Tamošius, Tamkus, Tumas, Tumšas, łac. Thomas, niem. Thomas, ros. Foma, słow. Tomáš, ukr. Choma, Foma, wł. Tommaso, Tomaso, Masaccio, Masolino

Imieniny: 28 I, 7 III, 22 VI, 3 VII, 22 IX, 18 XI, 21 i 30 XII

ODPOWIEDZ