Maciej

Moderator: ewaduch

ewaduch
Posty: 1971
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Maciej

Post autor: ewaduch » piątek 18 kwie 2014, 05:52

MACIEJ

Imię męskie pochodzenia hebrajskiego: imię złożone Mattanjah(ū) znaczyło «dar Jahwe». Grecy przejęli je w formach Matthias, Matthaios, Mattaios, a z czasem przeszło do łaciny jako Matthias, Matthaeus. Imię to ma etymologię wspólną z imieniem → Mateusz.

Św. Maciej był prawdopodobnie jednym z siedemdziesięciu dwu uczniów Chrystusa, a jak świadczą Dzieje Apostolskie (1, 15–26), został przez apostołów wybrany w miejsce Judasza do grona Dwunastu; jego kult był silny w Rzymie, Padwie a zwłaszcza w Trewirze.

Najstarsze zapisy w źródłach średniowiecznych pochodzą z roku 1201. Imię to zapisywano w wielu postaciach, np.: Maciej (1293), Matys(z) (1336), Matusz (1373), Maciejusz (1378), Matyja (1395), Matej (1397), a także w formach zdrobniałych, np. Maćko (1335), Maciek (1384), Maciejek (1382). Z czasem stawało się coraz rzadsze. Dziś imię to nosi około 213 tys. Polaków, jego popularność znacząco wzrasta od lat czterdziestych XX w.; obecnie jest to jedno z imion modnych, w latach osiemdziesiątych nadano je ponad 66 tys. razy.

Imię to nosiło wielu władców, m.in. król węgierski i czeski Maciej Korwin (1443–90) oraz król węgierski i cesarz rzymsko-niemiecki Maciej (1557–1619).

Do grona znanych Maciejów należą m.in.: niemiecki rzeźbiarz i malarz działający na Śląsku Matthias Rauchmiller (Rauchmüller, 1645–86), filozof brytyjski Matthew Tindal (1656–1733), architekt niemiecki działający m.in. w Warszawie Matthäus Daniel Pöppelmann (1662–1736), twórca meteorologii morskiej Matthew Fontaine Maury (1806–73) i pionier reportażu fotograficznego Matthew Brady (1823–96).

W Polsce imię to otrzymali m.in.: wojewoda poznański i przywódca konfederacji przeciw Kazimierzowi III Wielkiemu Maciej (Maćko) Borkowic (1298–1358/60), historyk, lekarz, geograf i astrolog Maciej z Miechowa, zwany Miechowitą (właśc. Maciej Karpiga, ok. 1457–1523), drukarz Maciej Wirzbięta (1523–przed 1605), poeta polsko-łaciński Maciej Kazimierz Sarbiewski (1595–1640), działacz narodowy na Śląsku i w Wielkopolsce Maciej Mielżyński (1869–1944), polityk, marszałek sejmu dwukrotnie pełniący obowiązki prezydenta Rzeczypospolitej Maciej Rataj (1884–1940) i tłumacz Maciej Słomczyński (1920–98), reżyserzy Maciej Prus (ur. 1937) i Maciej Wojtyszko (ur. 1946).

W literaturze sowizdrzalskiej (od końca XVI do połowy XVII w.) imię Maciej, Maciek często noszą chłopi i pasterze. Maciejowie znani z literatury pięknej to m.in.: Maciej Dobrzyński (Matyjasz) z zaścianka Dobrzyńskich w Panu Tadeuszu (1834) Adama Mickiewicza, Maciej Boryna z Chłopów (1899–1908) Władysława Reymonta, Maćko z Bogdańca – bohater Krzyżaków (1900) Henryka Sienkiewicza, Jan Maciej Karol Wścieklica, tytułowy bohater dramatu (1925) Stanisława Ignacego Witkiewicza, Maciek Chełmicki z Popiołu i diamentu (1947) Jerzego Andrzejewskiego, tytułowy bohater powieści Król Maciuś Pierwszy (1923) oraz Król Maciuś na bezludnej wyspie (1923) Janusza Korczaka; Maciej Raptusiewicz (Cześnik) jest bohaterem Zemsty (1834) Aleksandra Fredry.

Jako imię częste wśród chłopów występuje w wielu gwarowych frazeologizmach, np. mądry jak Maćków kot «głupi», Maćkowa grusza «sporna, stojąca na granicy dwóch posiadłości», w koło Macieju «wciąż to samo». Znana jest też ludowa piosenka Umarł Maciek, umarł.

Liczba nazwisk, które powstały z tego imienia, jest bardzo długa, najczęściej spotykanymi są: Maciaszczyk, Maciąg, Maciejczyk, Maciejewski, Maciszewski, Maćkowiak.

Odmiana: lp DB. Macieja, C. Maciejowi, N. Maciejem, WMs. Macieju, lm M. Maciejowie, DB. Maciejów

Formy pochodne: Maciek, Maciuś

Odpowiedniki: ang. Matthias, Mattias, białor. Macjaš, Macèj, czes. Matěj, Matyáš, franc. Mathias, Matthias, hiszp. Matias, lit. Motiejus, Mātas, Matijas, łac. Matthias, Mathias, niem. Matias, Mattias, Matthies, Mats, ros. Matejaš, Matjuš, słow. Matej, ukr. Matjaš, Matvij, wł. Mattia

Imieniny: 30 I, 24 i 25 II, 14 V, 11 XI

ODPOWIEDZ