Łukasz

Moderator: ewaduch

ewaduch
Posty: 2002
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Łukasz

Post autor: ewaduch » czwartek 17 kwie 2014, 12:13

ŁUKASZ

Imię męskie, które prawdopodobnie powstało z łacińskiego imienia Lucas będącego skróceniem innego imienia łacińskiego Lucanus; oznaczało ono pierwotnie «pochodzący z Lukanii (krainy w południowej Italii)». Przyrostek -as w formie Lucas wywodzi się z greki (Lukanię zamieszkiwała znaczna liczba kolonistów z Grecji).

W Polsce znane od średniowiecza w formach: Łukasz (1306) i Łuka (1386) oraz w skróceniach i spieszczeniach, np. Łuczko (1339), Łuczek (1398), Łuczka (1424). Dziś imię to nosi w Polsce około 360,5 tys. mężczyzn, przy czym w latach osiemdziesiątych XX w. imię to otrzymało ponad 234 tys. Polaków.

Było to imię co najmniej dziesięciu świętych, wśród których centralne miejsce zajmuje św. Łukasz (I w. n.e.), uczeń i towarzysz św. Pawła, będący według tradycji autorem trzeciej ewangelii i Dziejów Apostolskich. Symbolem św. Łukasza jest wół. Pośród dzieł inspirowanych osobą świętego jest oratorium Pasja wg św. Łukasza (1965) Krzysztofa Pendereckiego. Św. Łukasz był także patronem malarzy, toteż założona w 1577 w Rzymie jedna z najstarszych włoskich akademii sztuki przyjęła nazwę Accademia di San Luca (Akademia Świętego Łukasza), istnieje ona do dziś jako Reale Accademia Romana di San Luca. W Warszawie w latach 1925–39 działało założone przez kilku malarzy Bractwo św. Łukasza nawiązujące do dawnego malarstwa. Jako swego patrona czcili go także lekarze i marynarze.

W dawnej Polsce imię to nosiło kilku przedstawicieli wielkopolskiego rodu Górków, m.in. twórca jego potęgi Łukasz Górka (zm. 1475), a także biskup warmiński, wuj i protektor Mikołaja Kopernika Łukasz Watzenrode (1447–1512), pisarze Łukasz Górnicki (1527–1603) i Łukasz Opaliński (1612–62) oraz historyk oświaty Łukasz Kurdybacha (1907–73).

Wśród postaci literackich występuje m.in. Łukasz Niepołomski z Dziejów grzechu (1908) Stefana Żeromskiego.

Z imienia Łukasz powstało wiele polskich nazwisk, np. Łuczak, Łukaszewicz, Łukasiński.

Wyrazem popularności imienia są też liczne przysłowia, np.: Każdy Łuka swego szuka. Na święty Łukasz (18 X) próżno grzybów szukasz; lecz rydz jeszcze się zawadzi, jeśli mróz go nie zdradzi.

Odmiana: lp DB. Łukasza, C. Łukaszowi, N. Łukaszem, WMs. Łukaszu, lm M. Łukaszowie a. pot. Łukasze, DB. Łukaszów

Formy pochodne: Łukaszek

Odpowiedniki: ang. Luke, białor. Luka, Lukasz, czes. Lukáš, franc. Luc, Lucas, hiszp. Lucas, lit. Lukošius, Lukas, łac. Lucas, niem. Lukas, Lucas, ros. Luka, słow. Lukáš, ukr. Luka, Lukaš, wł. Luca

Imieniny: 18 X

ODPOWIEDZ