Kazimierz

Moderator: ewaduch

ewaduch
Posty: 2016
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Kazimierz

Post autor: ewaduch » środa 16 kwie 2014, 06:45

KAZIMIERZ

Słowiańskie imię męskie złożone z dwóch członów: Kazi-, który pochodzi od słowa kazić «niszczyć», oraz -mir «pokój». Zakończenie tego imienia przekształciło się w -mierz pod wpływem imion niemieckich z drugim członem -mar, -mer (np. Dietmar). W dokumentach średniowiecznych mamy zapisy już z XII w.: Kazimir (1145), Kazemir (1177). Dzisiejsza forma Kazimierz pojawia się w XVI w.

Większą popularność imię zyskało po kanonizacji znanego z dobroczynności i ascezy św. Kazimierza Jagiellończyka (1458–84, kanonizowany w 1602) – syna króla Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. W XVII w. było to już jedno z najpopularniejszych imion w Polsce – w spisie szlachty biorącej udział w elekcji Jana III Sobieskiego jest najczęstsze po Janie i Stanisławie. Ponownie, po okresowym spadku popularności w XVIII w., staje się powszechne w XIX w., a w drugiej połowie tego stulecia osiągnęło popularność wyjątkową. Jest to jedno z nielicznych imion polskich, które przyjęły się w krajach zachodnich, np. we Francji w XX w. nadano je 8402 razy. W Polsce w XX w. otrzymało je około 380,5 tys. mężczyzn, przy czym około 170 tys. w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych tego stulecia.

Było to jedno z imion polskich władców – aż do początku XVI w. nadawano je wyłącznie książętom; nosili je m.in. książęta Kazimierz I Odnowiciel (1016–58) i Kazimierz II Sprawiedliwy (1138–94) oraz królowie Kazimierz III Wielki (1310–70) i Kazimierz IV Jagiellończyk (1427–92), a także książęta władający dzielnicami kraju, spośród których najbardziej znani są: książę kujawski Kazimierz I, ojciec Władysława I Łokietka (ok. 1211–67) i adoptowany przez Kazimierza III Wielkiego książę słupski Kazimierz IV (Kaźko, 1351–77).

Oprócz nich imię to otrzymali m.in.: trzeci syn (ur. 1117) Bolesława III Krzywoustego, pierworodny, zmarły w niemowlęctwie (ok. 1167/68), syn Kazimierza II Sprawiedliwego, pierworodny syn (1178–1229) Mieszka Plątonogiego, trzeci syn (ur. ok. 1211) Konrada Mazowieckiego i drugi z synów Władysława II Jagiełły, który zmarł w dzieciństwie (1426–27).
Sławę u potomnych zyskał zwłaszcza koronowany w 1333 r. Kazimierz III Wielki – ostatni polski monarcha absolutny, któremu kraj zawdzięcza znakomity rozwój.

Bohaterem swoich utworów uczyniło go kilku polskich pisarzy, m.in. Julian Ursyn Niemcewicz w dramacie Kazimierz Wielki (1792), Ignacy Krasicki w Rozmowach zmarłych (1798–99) i Stanisław Wyspiański w poemacie-rapsodzie Kazimierz Wielki (1900). Od jego imienia wzięła się nazwa miasta Kazimierz Dolny i nazwa dzielnicy Krakowa Kazimierz (do 1791 r. był odrębnym miastem).

W nowszych czasach wyróżnili się m.in.: generał Kazimierz Pułaski (1747–79), poeta Kazimierz Brodziński (1791–1835), pisarze Kazimierz Chłędowski (1843–1920) i Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865–1940), filozof Kazimierz Twardowski (1866–1938), socjolog i publicysta Kazimierz Kelles-Kraus (1872–1905), twórca nauki o polskich dialektach Kazimierz Nitsch (1874–1958), wynalazca filmowy Kazimierz Prószyński (1875–1945), matematyk, polityk, trzykrotny premier Kazimierz Bartel (1882–1941), aktor Kazimierz Junosza-Stępowski (1881–1943), pisarz Kazimierz Wroczyński (1883–1957), etnolog, historyk kultury i językoznawca Kazimierz Moszyński (1887–1959), logik i filozof Kazimierz Ajdukiewicz (1890–1963), historyk literatury Kazimierz Budzyk (1911–64), aktor Kazimierz Rudzki (1911–76).

Z literatury znamy m.in.: Kazimierza Starskiego z Lalki (1890), Kazimierza Norskiego z Emancypantek (1894) i Kazia Leśniewskiego z Grzechów dzieciństwa (1883) Bolesława Prusa oraz Kaziuka (Kazimierza Bartoszewicza) z powieści Konopielka (1972) Edwarda Redlińskiego.

Znamy dużą liczbę nazwisk, które powstały z imienia Kazimierz, np.: Kazek, Kazimierczak, Kazimierski. Również niektóre nazwy miejscowe pochodzą od niego, np.: Kazimierz Biskupi, wspomniany Kazimierz Dolny, Kazimierza Wielka, Kaźmierz.
O trwającej od dawna popularności imienia świadczą też liczne przysłowia, np. Na świętego Kazimierza zima do morza zmierza.

Odmiana: lp DB. Kazimierza, C. Kazimierzowi, N. Kazimierzem, WMs. Kazimierzu, lm M. Kazimierzowie, lm M. Kazimierzowie a. pot. Kazimierze, DB. Kazimierzów

Formy pochodne: Kazik, Kazio

Odpowiedniki: ang. Casimir, białor. Kazimír, czes. Kazimir, franc. Casimir, hiszp. Casimiro, lit. Kazimieras, Kazimierius, Kazys, łac. Casimirus, niem. Kasimir, Casimir, ros. Kazimir, słow. Kazimír, ukr. Kazymyr, wł. Casimiro

Imieniny: 4 III

ODPOWIEDZ