Grzegorz

Moderator: ewaduch

ewaduch
Posty: 1971
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Grzegorz

Post autor: ewaduch » czwartek 10 kwie 2014, 11:07

GRZEGORZ

Imię męskie wywodzące się z greki, jego źródłosłowem jest wyraz grēgorikós «czuwający; czujny». Pierwotnie imię Grēgorios oznaczało prawdopodobnie człowieka gotowego do nocnych czuwań (tzn. modlitw).

W polszczyźnie jest znane co najmniej od XIV w. jako Grzegorz (1311); później zapisano formy Grzegorzko (1381) i Grzegorzek (1405). W średniowieczu imię było bardzo często spotykane, później stawało się coraz rzadsze, a nosili je głównie chłopi. Wielką popularność imię zyskało na powrót po drugiej wojnie światowej (największą w latach siedemdziesiątych XX w.), obecnie w kraju żyje około 407,5 tys. Grzegorzów.

Imię to nosiło szesnastu papieży, m.in.: św. Grzegorz I Wielki (ok. 540–604), jeden z ojców Kościoła, patron śpiewaków i uczniów, którego imię nosi nadawany przez papieży od roku 1831 Order Rycerski Świętego Grzegorza Wielkiego i któremu zawdzięczamy chorał gregoriański; św. Grzegorz VII (ok. 1020–ok. 1085), któremu hołd w Kanossie złożył cesarz Henryk IV oraz Grzegorz XIII (1502–85) – twórca kalendarza gregoriańskiego. Wśród wybitnych ludzi Kościoła są także: trzej ojcowie Kościoła św. Grzegorz Cudotwórca (zm. ok. 270), św. Grzegorz z Nazjanzu (ok. 330–ok. 390) i św. Grzegorz z Nyssy (332–ok. 394) oraz pierwszy biskup armeński św. Grzegorz Oświeciciel (zm. ok. 332), dzięki któremu Armenia przyjęła chrześcijaństwo.

W gronie znanych osób tym imieniu są także kronikarz zwany ojcem historii francuskiej Grzegorz z Tours (ok. 540–593) oraz aktor Gregory Peck (1916–2003).

W Polsce imię Grzegorz nosili m.in.: arcybiskup lwowski i jeden z prekursorów polskiego Odrodzenia Grzegorz z Sanoka (ok. 1406–77), filozof i teolog Grzegorz ze Stawiszyna (1481–1540), teolog ariański Grzegorz Paweł z Brzezin (1525–91), teolog i kaznodzieja kalwiński Grzegorz z Żarnowca (ok. 1528–1601), sekretarz Towarzystwa dla Ksiąg Elementarnych ksiądz Grzegorz Piramowicz (1735–1801), dyrygent i kompozytor Grzegorz Fitelberg (1879–1953).

Z literatury znamy tytułowego bohatera komedii Moliera Grzegorza Dyndałę (w oryginale nazywa się on George Dandin, czyli Jerzy, 1668) oraz Grigorija Melechowa z Cichego Donu (1928–40) Michaiła Szołochowa.

Od imienia Grzegorz powstało wiele nazwisk, np.: Grzegorczyk, Grzegorzewski, Grzelak, Grzelecki, Grzeniewski, Grzesiuk, Grześkowiak, a także nazwy miejscowe, np.: Grzegorzew, Grzegórzki.

O trwającej od dawna popularności imienia świadczą też liczne przysłowia, np. Na świętego Grzegorza idą rzeki do morza. Co wie Grześ, to i cała wieś.

Odmiana: lp DB. Grzegorza, C. Grzegorzowi, N. Grzegorzem, WMs. Grzegorzu, lm M. Grzegorzowie, DB. Grzegorzów

Formy pochodne: Grzesiek, Grzesio, Grzesiu, Grześ, Grzech

Odpowiedniki: ang. Gregory, białor. Rygor, Grygorij, czes. Řehoř, franc. Grégoire, hiszp. Gregorio, lit. Grigalius, Grigalis, Grigas, łac. Gregorius, niem. Gregor, Gregorius, ros. Grigorij, słow. Gregor, Jerguš, ukr. Grygorij, wł. Gregorio

Imieniny: 2 i 10 I, 13 II, 12 III, 24 IV, 9 i 25 V, 17 i 28 XI

ODPOWIEDZ