Nazwy wybranych współczesnych relacji rodzinnych

hasła, określenia pomocne w pracy genealoga a niezrozumiałe, lub już nie używane
ODPOWIEDZ
ewaduch
Posty: 1974
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Nazwy wybranych współczesnych relacji rodzinnych

Post autor: ewaduch » środa 09 lip 2014, 08:54

Pradziadek, dawniej pradziad – ojciec dziadka albo babci.

Prababka, prababcia – to matka babki (babci) lub dziada (dziadka).

Dziadek, dawniej dziad – ojciec ojca albo matki; ojciec ojca to dziadek ojczysty; ojciec matki to dziadek macierzysty.

Babka, babcia – matka ojca albo matki; matka ojca to babcia ojczysta; matka matki to babcia macierzysta.

W tradycyjnej terminologii, w czwartym stopniu krewnymi w linii bocznej nierównej (rodzeństwo dziadków) są dziadkowie cioteczni lub stryjeczni. Dalsze pokrewieństwa określa się podobnie jak w przypadku dalszych kuzynów, tak więc cioteczny brat dziadka to dziadek cioteczno-stryjeczny itp.; potocznie jednak wszystkich krewnych z poprzednich pokoleń w linii bocznej nierównej nazywa się wujkami i ciotkami.

Ojciec (tato, tata) – mężczyzna, który znajduje się w relacji pokrewieństwa z dzieckiem. Pokrewieństwo to może być oparte na tym, że uczestniczy on w wychowaniu dziecka lub że je począł; jest to jedna z podstawowych relacji w rodzinie.. Antropologia uznaje ojcostwo społeczne (pater) i ojcostwo genetyczne (genitor).

W prawie rodzinnym ojciec jest wstępnym krewnym pierwszego stopnia w linii prostej, od którego dziecko pochodzi bezpośrednio. W genealogii ojca z dzieckiem łączy filiacja, a z matką dziecka – koicja.

W języku mówionym ojcem nazywa się czasem także teścia. Ojciec wychowujący dzieci z poprzedniego małżeństwa swojej żony to ojczym.
Pozdrawiam cieplutko,
Ewa Szczodruch

ewaduch
Posty: 1974
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Re: Nazwy wybranych współczesnych relacji rodzinnych

Post autor: ewaduch » sobota 12 lip 2014, 11:11

Matka (mama) – kobieta, która jest rodzicem, urodziła i zazwyczaj jednocześnie wychowuje własne dziecko.

W prawie rodzinnym matka jest wstępną krewną pierwszego stopnia w linii prostej, od którego dziecko pochodzi bezpośrednio. W genealogii matkę i dziecko łączy filiacja, a matkę z ojcem łączy koicja.

W języku potocznym matką nazywa się czasem także teściową. Matka wychowująca dzieci z poprzedniego małżeństwa swego męża to macocha.
Pozdrawiam cieplutko,
Ewa Szczodruch

ewaduch
Posty: 1974
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Re: Nazwy wybranych współczesnych relacji rodzinnych

Post autor: ewaduch » niedziela 13 lip 2014, 09:07

Brat – nazwa relacji rodzinnej dla krewnego drugiego stopnia w linii bocznej o płci męskiej, należącego do rodzeństwa. Brat może mieć z probantem tych samych oboje rodziców bądź tylko jednego wspólnego (brat przyrodni). Sensu stricto tzw. brat przybrany (syn ojczyma lub macochy z ich poprzednich związków, będący pasierbem dla rodzonego ojca lub matki) nie jest krewnym ani powinowatym.

Siostra – nazwa relacji rodzinnej dla innego dziecka wspólnych rodziców (siostra rodzona) lub tylko jednego wspólnego rodzica (siostra przyrodnia). Siostra jest krewną drugiego stopnia w linii bocznej płci żeńskiej i należy do rodzeństwa. Sensu stricto tzw. siostra przybrana (córka ojczyma lub macochy z ich poprzednich związków, będąca pasierbicą dla rodzonego ojca lub matki) nie jest krewną ani powinowatą.

Rodzeństwo – w genealogii i prawie dzieci tych samych rodziców. W podstawowym znaczeniu dotyczy zstępnych tej samej pary (filiacja), tj. rodzonych braci i sióstr.

Rodzeństwo przyrodnie to dzieci tego samego ojca, ale różnych matek albo dzieci tej samej matki, ale różnych ojców (wspólny jeden rodzic oraz macocha bądź ojczym).

W języku polskim zasadniczo nie istnieje dodatkowa nazwa relacji między pasierbem a dziećmi ojczyma lub macochy z ich poprzednich związków. Przez analogię do rodziców przybranych niezbyt poprawnie określa się ich czasem rodzeństwem przybranym lub przyrodnim. Czasem dla odróżnienia od rodzeństwa rodzonego (prawdziwego) o rodzeństwie przybranym mówi się, że nie jest prawdziwe.

Rodzeństwo z ciąży mnogiej nazywane jest bliźniaczym ( brat bliźniak, siostra bliźniaczka, bliźniak).

Osoba, która nie ma w ogóle rodzeństwa, to jedynak. Pierwsze dziecko danej pary na początku zawsze jest jedynakiem, kolejne dzieci już nie, chyba że pozostałe rodzeństwo zmarło we wczesnym dzieciństwie. Jeżeli w rodzinie jedynaków pojawia się rodzeństwo przyrodnie, to można uznać, że osoby takie również przestały być jedynakami.
Pozdrawiam cieplutko,
Ewa Szczodruch

ewaduch
Posty: 1974
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Re: Nazwy wybranych współczesnych relacji rodzinnych

Post autor: ewaduch » czwartek 17 lip 2014, 08:54

Wuj – brat matki albo mąż ciotki; współcześnie też brat ojca.

Ciotka – siostra matki albo siostra ojca; też żona wuja albo żona stryja.

Zanikło obecnie swoiste określenie męża ciotki pociot (rzadziej naciot), po którym zostało tylko słowo pociotek, oznaczające żartobliwie dalekiego krewnego lub powinowatego.

Stryj – brat ojca (dawniej).

Wujenka, wujna – żona wuja (brata matki).

Stryjenka, stryjna – żona stryja (brata ojca).

Nadal stosuje się jednak w trzecim stopniu pokrewieństwa (tj. dla rodzeństwa rodziców) ze strony ojca określenie stryjostwo stryj/stryjek (brat ojca), czasem także stryjenka/stryjna na żonę stryja, czyli bratową ojca (nieprawidłowo na siostrę ojca). Stąd wywodzi się rodzeństwo stryjeczne (w czwartym stopniu).

Rodzeństwo matki to zawsze wuj lub ciotka, które to określenia mogą również oznaczać rodzeństwo ojca. Podobnymi terminami określa się powinowatych małżonków krewnego wujka/cioci.
Pozdrawiam cieplutko,
Ewa Szczodruch

ewaduch
Posty: 1974
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Re: Nazwy wybranych współczesnych relacji rodzinnych

Post autor: ewaduch » sobota 09 sie 2014, 10:38

Witam :)

Oto dalsze terminy znane - nieznane:

Teść – dawniej ojciec żony; dzisiaj ojciec żony lub męża (pierwotnie świekr), nazwa relacji rodzinnej w stosunku do zięcia lub synowej.

Teściowa – dawniej matka żony; dzisiaj matka żony lub męża (pierwotnie świekra), nazwa relacji rodzinnej w stosunku do zięcia lub synowej.

Rodzice zięcia i synowej bywają w niektórych regionach Polski określani jako swat i swatowa (swachna, swacha).

Brat cioteczny – syn ciotki.

Brat stryjeczny – syn stryja.

Kuzyn - syn wujka/stryjka lub cioci/wujenki/stryjenki; ogólniej: dowolny krewny.

Kuzynka - córka wujka/stryjka lub cioci/wujenki/stryjenki; ogólniej: dowolna krewna.

Krewny - człowiek mający z kimś wspólnego przodka.

Szwagier - brat małżonka albo mąż siostry.

Szwagierka - siostra współmałżonka.

Bratowa - żona brata.

Zwyczajowo nazywa się również szwagrem brata bratowej lub szwagra albo męża szwagierki, analogicznie szwagierką siostrę bratowej, szwagra lub szwagierki albo żonę szwagra. Osób tych nie łączy już jednak stosunek prawny powinowactwa.

Rzadko stosuje się jakieś inne, swoiste wyrazy dla np. dziadka od żony, wujka od męża, męża babci ciotecznej itp. Bardzo często (zwłaszcza dla par posiadających wspólne dzieci) rodziców, dziadków, kuzynostwo czy wujostwo każdego z małżonków (rodziców) w kontaktach osobistych nazywa się (po prostu) ojcem, babcią, kuzynem, ciocią itd.
Pozdrawiam cieplutko,
Ewa Szczodruch

ewaduch
Posty: 1974
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Re: Nazwy wybranych współczesnych relacji rodzinnych

Post autor: ewaduch » środa 20 sie 2014, 12:04

Syn - nazwa relacji rodzinnej dla krewnego pierwszego stopnia w linii prostej (zstępny, potomek) płci męskiej, należącego do dzieci z danego związku (rodziców).

Synowa – żona syna.

Córka – nazwa relacji rodzinnej dla krewnej pierwszego stopnia w linii prostej (zstępny, potomek) płci żeńskiej, należącej do dzieci z danego związku (rodziców).
Jednym ze stereotypów rodzinnych są kontakty córki z rodzicami. W ich świetle, córka ma się lepiej porozumiewać, być w lepszych kontaktach z ojcem, niż z matką.
Z posiadaniem córki, która wychodzi za mąż, wiąże się obyczajowy obowiązek zorganizowania jej wesela oraz wyprawienia posagu.

W języku potocznym, starsza osoba do młodej kobiety lub dziewczyny może zwrócić się zwrotem Córko!.

Zięć – mąż córki.

Siostrzeniec – syn siostry.

Siostrzenica – córka siostry.

Bratanek – syn brata.

Bratanica – córka brata.

Wnuk – syn córki lub syna.

Wnuk cioteczny – wnuk siostry.

Wnuk stryjeczny – wnuk brata.

Wnuczka
– córka córki lub syna.

Wnuczka cioteczna – wnuczka siostry.

Wnuczka stryjeczna – wnuczka brata.

Prawnuk – syn wnuka lub wnuczki.

Prawnuczka - córka wnuka lub wnuczki.

Dziadek cioteczny - wuj matki lub ojca.

Dziadek stryjeczny - stryj ojca lub matki.

Babcia cioteczna – ciocia matki lub ojca.

Babcia stryjeczna - stryjenka matki lub ojca.

Rzadko stosuje się jakieś inne, swoiste wyrazy dla np. dziadka od żony, wujka od męża, męża babci ciotecznej itp. Bardzo często (zwłaszcza dla par posiadających wspólne dzieci) rodziców, dziadków, kuzynostwo czy wujostwo każdego z małżonków (rodziców) w kontaktach osobistych nazywa się (po prostu) ojcem, babcią, kuzynem, ciocią itd.
Pozdrawiam cieplutko,
Ewa Szczodruch

ODPOWIEDZ