Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumowanie

Tu opisujemy i dyskutujemy nad prowadzonymi projektami genealogicznymi, indeksacjami, budową baz, indeksów,
Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumowanie

Post autor: Zatoka » sobota 14 cze 2014, 12:16

W dn. 1 kwietnia br. minęła 5 rocznica powstania Genepedii. U podstaw jej założenia leżała moja potrzeba uporządkowania dotychczas zgromadzonej wiedzy zapisanej na różnych kartkach i karteluszkach oraz te setki linków prowadzących do różnych stron internetowych. Gdy coś jest nagle potrzebne okazuje się że przysłowiowy „diabeł nakrył to ogonem”. Z tym problemem boryka się każdy z nas. Jednocześnie ciągle odnajdujemy te same informacje lub strony, które inni odnaleźli już wcześniej. Tą wiedzą dzielimy się na forach lecz wraz z upływem czasu „ginie ona” w masie kolejnych postów. Mijają 2-3 lata i ponownie ktoś zadaje te same pytania. Dzieli się „sukcesem” z odnalezienia ciekawej strony w Internecie. Błędne koło.

Jeżeli wyłoniła się potrzeba uporządkowania wiedzy to dlaczego efektów nie udostępnić całemu środowisku ? Dlaczego nie podjąć trudu przekonania innych, że te działania mają sens ? Dlaczego nie stworzyć warunków do podniesienia poziomu dyskusji na forach z „gdzie szukać” na „jak interpretować” ? Podobnych pytań można postawić wiele. Tak więc z założenia Genepedia miała stać się naszym wspólnym, internetowym, notatnikiem przeznaczonym do gromadzenia potrzebnej nam wiedzy.

Jako informatyczny laik szybko dostrzegłem zalety skryptu „Wiki” (dla podobnych mi laików), w którego tajniki wdrożył mnie Wojciech Szefler. By w nim pisać trzeba poznać tylko kilka znaków formatujących, a potem pisać, pisać i tylko pisać. Wystarczy godzinne szkolenie poprzez Skype by móc samodzielnie tworzyć i edytować strony. W tym miejscu dziękuję Ci Wojtku za całościowy wkład pracy.

Przez pierwsze lata prace w Genepedii koncentrowały się nad założeniem jak największej ilości stron (z informacjami lub stosownymi linkami) przydzielonych do struktury tematycznej kategorii. Tym samym wyznaczony został kierunek i sposób gromadzenia ogólnej wiedzy potrzebnej nam w naszych poszukiwaniach. Na tym etapie nieoceniony wkład pracy wniosła znana nam z for genealogicznych Małgosia Wegner „Sikorka”. To jej zawdzięczamy te tysiące założonych stron. Dziękuję Ci za ten wkład pracy.

Do uporządkowania pozostał zakres wiedzy dotyczący ksiąg metrykalnych i historii parafii oraz ustalenie wszelkiego rodzaju związków jakie w tych obszarach występują. Efektem przemyśleń była prezentowana przed 5 laty koncepcja projektu „Parafia – kompendium wiedzy”, który musiał uwzględnić różnice wynikające z okresu zaborów. Jest to nazwa główna gdyż na podobnej zasadzie należy stworzyć projekty dla wszystkich religii będących w kręgu naszych zainteresowań oraz USC. Jedynym (póki co) jego członem jest projekt „Parafie rz.-kat.”. Pierwotne założenia uległy licznym modyfikacjom i proces ten jeszcze się nie zakończył. Nadszedł wreszcie czas zaprezentowania i omówienia uzyskanych wyników przy czym należy pamiętać iż wnioski odnoszą się tylko do Diecezji Pelplińskiej i Diecezji Chełmińskiej (w skrajnych przypadkach do Diecezji Elbląskiej, Diecezji Toruńskiej i Archidiecezji Gdańskiej). Pod żadnym pozorem nie wolno ich bezkrytycznie adaptować do realiów innych diecezji. W tych pracach wydatnie pomaga mi od kilku miesięcy Celina Senska za co jej w tym miejscu serdecznie dziękuję.

Specjalne podziękowania adresuję do wielokrotnie ciepło wspominanego na różnych forach genealogicznych ks. prof. dr hab. Anastazego Nadolnego – Dyrektora AD Pelplin oraz ks. dr Krzysztofa Kocha – Dyrektora Biblioteki Diecezjalnej w Pelplinie za wsparcie, pomoc, rady, wyjaśnienia i umożliwienie dostępu do materiałów źródłowych. Bez ich życzliwości projekt nigdy by nie przyjął obecnych kształtów.

Zanim przejdę do omawiania samego projektu kilka słów tytułem wstępu choć będą one powieleniem informacji zapisanych już w Genepedii.

Podstawowa zasada. Chcesz korzystać z zasobów zgromadzonej wiedzy lub uczestniczyć w pracach edycyjnych to zapoznaj się z zasadami organizacji całej Genepedii (na stronie głównej jest link wewnętrzny do „Informacji…”) oraz poszczególnych kategorii. Bez przyswojenia sobie tych zasad łatwo można popełnić pomyłki interpretacyjne czy edycyjne.

Druga zasada. To stopniowanie wiarygodności zapisanych informacji. Jest to szczególnie widoczne na stronach diecezji, dekanatów i parafii w ramach projektu „Parafia – kompendium wiedzy”, w odniesieniu do dat. O znaczeniu koloru czerwonego informuje strona o ogólnych zasadach organizacji Genepedii. Zebrane dotychczas doświadczenia wskazują, że nawet daty uznane za wiarygodne (kolor czarny) takimi jednak mogą nie być w świetle braku dostępu do stosownych dekretów. Zasada ta ma fundamentalne znaczenie dla opracowania Genmapy o której piszę na końcu niniejszego artykułu.

Trzecia zasada. Jest wykorzystywana głównie na stronach parafii, szczególnie w punkcie zawierającym listę księży. Skrypt „Wiki” o który oparta jest Genepedia kolorem czerwonym sygnalizuje potrzebę utworzenia nowej strony lub podlinkowanie innej strony z Genepedii (z jednoczesną zmianą nazwy tej strony) względnie podlinkowanie innej strony z zasobów Internetu. Kolor niebieski (czcionka zwykła) sygnalizuje iż w zasobach Genepedii jest już potrzebna strona. Czasowo, w niektórych przypadkach zapisane są dodatkowo informacje (np. dane dot. księdza) które docelowo należy przenieść na taką stronę i wykonać pełne podlinkowanie w obu kierunkach. Kolor niebieski (czcionka pogrubiona) sygnalizuje przeniesienie ewentualnych informacji i wykonanie obukierunkowego podlinkowania. Jeżeli przy takim oznaczeniu nadal występują dodatkowe informacje oznacza to że są one przewidziane do późniejszego przeniesienia.

Czwarta zasada. Stosowana na stronach metropolii, diecezji, dekanatów i parafii głównie w odniesieniu do „Zasięgu terytorialnego”, który zmieniał się w czasie. Kolorem czarnym (czcionka pogrubiona) oznaczono podległe jednostki organizacyjne (diecezje, dekanaty, parafie) które na dzień dzisiejszy nadal podlegają danej jednostce organizacyjnej. Dostęp do tych stron jest na końcu strony przeglądanej. Kolor niebieski (czcionka pogrubiona) dotyczy jednostek organizacyjnych które zmieniały swoją przynależność lub zanikły. Podlinkowanie nazw umożliwia bezpośrednie otwarcie takich stron.

Piąta zasada. Generalnie odstąpiono od tworzenia wykazu źródeł wykorzystanych do opracowania stron Genepedii. Funkcję tę spełniają linki wewnętrzne i zewnętrzne. Niemniej istnieją sporadyczne wyjątki od tej zasady, głównie w odniesieniu do stron księży. Jako pewnik należy przyjąć iż wszystkie informacje zawarte na danej stronie Genepedii pochodzą ze stron podlinkowanych (linki wewnętrzne lub zewnętrzne).

Szósta zasada. Adresowana szczególnie do początkujących użytkowników Genepedii. Kolejne strony należy otwierać w odrębnych zakładkach lub oknach przeglądarki internetowej. W przeciwnym wypadku można bardzo szybko zagubić się w „gąszczu” tych stron.

Siódma zasada. Nie należy bać się ujemnych konsekwencji edytowania stron. Mechanizm „Wiki” nie pozwala na trwałe usunięcie raz zapisanych informacji, bez dodatkowego oprogramowania. Wszystko można przywrócić. Genepedia przeżyła okres zmasowanych ataków hakerskich. Dlatego na chwilę obecną zamknięta została możliwość rejestracji nowych użytkowników. Osoby chcące dołączyć do grona edytorskiego proszę o wcześniejszy kontakt na PW poprzez forum K-PTG, Forgen lub Genealodzy.pl. Tym, których obawy nie zostały jeszcze rozwiane, pozostaje wpisanie informacji na podstronie „Dyskusja”.

cdn.
Ostatnio zmieniony sobota 14 cze 2014, 13:53 przez Zatoka, łącznie zmieniany 1 raz.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » sobota 14 cze 2014, 12:17

Projekt „Parafie rz.-kat.”

Prace nad projektem rozpoczęły się od zbudowania aktualnej w 2010 r. struktury Kościoła Katolickiego w Polsce (dostęp poprzez Stronę główną Genepedii, po lewej stronie w bloku „Nawigacja” polecenie „Kategorie”; z poziomu tej strony należy w sekcji „Podział tematyczny Zasobów Genepedii – Drzewo Kategorii” rozwinąć ,poprzez znak „+”, lub wybrać Podział terytorialny/Religie/Kościół Katolicki) czyli podziału na metropolie, diecezje i dekanaty (jako kategorie i podkategorie Genepedii).

Kolejny etap to wprowadzanie informacji o historii i zasięgu terytorialnym poszczególnych jednostek organizacyjnych. Wykorzystano do tego informacje zawarte na stronach internetowych diecezji. W tym momencie pojawił się problem jednostek istniejących historycznie (zlikwidowanych). W kategorii „Kościół Katolicki” została utworzona podkategoria „Diecezje historyczne”. W niej grupowane są te jednostki łącznie z parafiami.

Następnie prace zostały skoncentrowane nad obszarem Diecezji Pelplińskiej (1992 – nadal). Dla dekanatów zostały założone strony aktualnie podległych parafii. Dopiero w tym momencie można było przystąpić do opracowywania poszczególnych parafii. W pierwszym etapie prac zostały wykorzystane następujące źródła:
- Zarys statystyczno-historyczny Diecezji Chełmińskiej z 1928 r.
- Elenchusy Diecezji Chełmińskiej 1801 – 1938 r.
- Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów Słowiańskich
- zestawienie ksiąg metrykalnych dostępnych w AD Pelplin wg stanu na dzień 31.12.2010 r. z dalszymi zmianami
- strona internetowa Diecezji Pelplińskiej w odniesieniu do dekanatów i parafii
- strony internetowe parafii (o ile istniały)
- Wikipedia
- inne strony internetowe (wyjątkowo)

Informacje zawarte w powyższych źródłach były przenoszone do projektu na strony diecezji, dekanatów i parafii. Po opracowaniu ok. 130 parafii wyłonił się obraz który (nie zawaham się tego napisać jako przestrogi) mnie samego przeraził. Niespodziewanie pojawiały się lub ginęły kościelne jednostki organizacyjne różnego szczebla. Doskonałym przykładem jest Wikariat Apostolski (1818-1821) który w wielu źródłach jest pomijany. Pisze się iż Diecezja Chełmińska przejęła tereny Diecezji Włocławskiej. Podobnie jest z Administracją Apostolską WMG (1922-1925). W opracowaniach dotyczących Diecezji Gdańskiej pisze się o przejęciu terenów Diecezji Chełmińskiej. Na poziomie dekanatów doskonały przykład stanowi Dekanat Zabory tworzony i likwidowany na przemian. Jeszcze większe trudności występują w odniesieniu do przynależności dekanalnej parafii. Kilkuletnie okresy zmiany tej przynależności są generalnie pomijane w różnego rodzaju opracowaniach historycznych. Dopiero analiza Elenchusów ujawniła te fakty. Przykładowo. Dekanat Tuchola, parafie Brusy, Czersk i Wiele ok. 1822 r. zostały przekazane do Dekanatu Starogard i ponownie przyłączone po 5 (do 10) latach.

Wiele wprowadzonych informacji zostało opatrzonych różnymi komentarzami. Najczęściej „Sprawa do wyjaśnienia”. Nie należy bać się wprowadzania tego typu komentarzy. Być może odezwie się ktoś mający wiarygodne źródło wyjaśniające dane zagadnienie lub osoba edytująca wprowadzająca informacje z kolejnego źródła ma sygnał na jakie elementy należy zwrócić uwagę. Z perspektywy potencjalnego użytkownika pełno było „błędów” przekłamań i niedopowiedzeń.

Nieprzypadkowo wyraz błędy ująłem w cudzysłów. O „błędach” będzie mówił dyletant lub pieniacz dążący do dyskredytacji wiedzy zawartej w Genepedii lub chcący wywołania kolejnej awantury na forach. A jaka jest prawda ? Trzeba było zmienić zestaw źródeł przewidzianych do wykorzystania w pierwszej kolejności. Stały się nimi:
- Roczniki Diecezji Pelplińskiej
- Miesięczniki Diecezji Pelplińskiej (zawierające dekrety)

Już wprowadzanie informacji z „Roczników diecezjalnych” wyjaśniło wiele wątpliwości. Przełom nastąpił w trakcie wprowadzania dekretów choć z uwagi na fakt iż nie wszystkie zostały opublikowane nadal występują skrajne przypadki wymagające dalszych badań. Generalnie występują trzy źródła tych rzekomych „błędów”.

Dopiero analiza dekretów ujawniła fakt, iż w historii parafii za datę jej ustanowienia podawana jest data podpisania dekretu, pomimo że jest w nim podana data jego wejścia w życie. Z genealogicznego punktu widzenia istotna jest data wejścia dekretu w życie gdyż to ona wyznacza moment zaprowadzenia ksiąg metrykalnych oraz ma fundamentalne znaczenie dla Genmapy. Dlatego w projekcie przyjęto system podawania obu dat.

Drugie źródło „błędów’’ to stosowane nazewnictwo. Wszyscy już zdążyliśmy się przyzwyczaić do tego, że na listach księży są tylko Proboszczowie i Wikariuszowie. Dopiero w dokumentach kościelnych można wyczytać rozróżnienia typu: Lokalny wikary, Kuratus czy Administrator. Podobnie jest z parafiami. Dopiero analiza dekretów pokazuje faktyczną drogę kształtowania się parafii. W zależności od okresu czasowego występują etapy: Lokalny wikariat, samodzielna Stacja Duszpasterska (Kuracja), Ośrodek Duszpasterski, Parafia. W różnych źródłach podawane są różne daty, pozornie sprzeczne. Tymczasem okazuje się iż dotyczą one kolejnych etapów tworzenia parafii.

Trzecim źródłem „błędów” są tzw. „literówki” odnoszące się szczególnie do nazwisk i dat. Jest ich wiele. Ujawniają się dopiero przy „zderzeniu” informacji z różnych źródeł.

Podsumowując. Pora postawić pytanie: „Czy w projekcie są błędy przeniesione z wykorzystanych źródeł ?” Z zebranych dotychczas doświadczeń wypływa wniosek iż należy zachować bardzo dużą dozę wstrzemięźliwości w ferowaniu tego typu ocen. Rzekome błędy wielokrotnie okazywały się „błędami” lub stanowiły inspirację do dalszych poszukiwań, w wyniku czego stawały się informacjami prawdziwymi, po uwzględnieniu genealogicznego podejścia do nich.

Pozostaje jeszcze jeden element do omówienie by wszystko było jasne. Wynika on z przyjętego sposobu wprowadzania danych. Otóż poszczególne parafie nie są opracowywane od przysłowiowego A do Z. Jest wybierane źródło danych (jedno lub kilka) i zawarte w nim informacje są rozpisywane na wszystkich stronach projektu (związanych tematycznie). Mówiąc innymi słowy. Strony zawierają obraz jaki wyłania się po wpisaniu informacji z opracowanych źródeł. Na tym etapie nie ważne jest, że w innym źródle jest kolejna informacja lub informacja sprzeczna. Przyjdzie czas na rozpisanie tego źródła wtedy ona się pojawi (z ewentualnym komentarzem). Jeżeli ktoś chce by była wcześniej niech dołączy do grona edytorskiego gdyż nie można wymagać od dwu-osobowego zespołu edytorskiego wykonania tak gigantycznej pracy w ciągu „jednego dnia”. Natomiast w przypadku gdy ktoś ma dane inne od wprowadzonych do projektu i jest przekonany o większym stopniu ich wiarygodności to najlepiej rozpocząć dyskusję w tym temacie. Każda strona Genepedii ma swoją pod-stronę przeznaczoną do tego celu (zakładka dyskusja). Najwłaściwszą drogą jest przedyskutowanie i ewentualne świadome wprowadzenie zmian by użytkownicy mogli mieć pewność co do stopnia ich wiarygodności.

Reasumując. Prace w projekcie można zacząć od rozpisywania dowolnego źródła lecz trzeba opisać to źródło, a tym samym określić stopień wiarygodności podanych informacji, szczególnie dat. To działanie nie ma nic wspólnego z próbą podważania wiarygodności czy kreowania negatywnych wizerunków autorów takich opracowań. Pod żadnym pozorem nie o to chodzi. Każdy autor przyjmuje swoje założenia i cele. W projekcie „Parafia – Kompedium wiedzy” nadrzędnym celem jest ciągłe podnoszenie stopnia wiarygodności dat gdyż to one wyznaczają kierunki naszych poszukiwać i często są źródłem naszego zmarnowanego czasu. Bardzo często winę za to ponoszą te nieszczęsne „literówki” powstające na etapie druku danej publikacji. Występują przypadki dat prawdopodobnie prawidłowych ale istnieje niepewność co do źródła więc ich status jest obniżony (kolor czerwony).

Kilka słów trzeba także napisać na temat zasad opracowywania źródeł typu Schematyzmy, Roczniki diecezjalne, itp. Prace rozpoczynamy od stworzenia strony dla danego źródła i wprowadzenia „Spisu treści” z zaznaczeniem rozdziałów zawierających informacje przewidziane do przeniesienia na strony projektu. Nazwy dekanatów i parafii (w kolorze czerwonych; przewidziane do podlinkowania) obowiązkowo należy wpisać w takiej samej postaci jak zawiera źródło (łącznie z „literówkami”). Następnie (wg powyższych zasad) na stronie diecezji i stronach dekanatów (w sekcji „Zasięg terytorialny”) należy wpisać podległe dekanaty i parafie. Ostatni etap to przenoszenie informacji na strony dekanatów i parafii. Dopiero po ich przeniesieniu należy na stronie źródła podlinkować dekanat lub parafię z jednoczesną zmianą nazwy do postaci obowiązującej w projekcie. W praktyce widać to dobrze na przykładzie strony Zarysu… Na tym etapie nie należy podlinkowywać na stronie diecezji i stronach dekanatów.

Obecnie prace koncentrują się nad opracowaniem Diecezji Chełmińskiej za lata 1920-1992. Aktualnie na wszystkich stronach projektu istnieje pewnego rodzaju przekłamanie dotyczące okresu II Wojny Światowej. Zmienił się podział na dekanaty i ich zasięg terytorialny. Jest bardzo mało danych źródłowych. Zostanie on opracowany w terminie późniejszym.

Występują te same zjawiska i problemy co w Diecezji Pelplińskiej. Tyle tylko że ich skala jest jeszcze większa. Dodatkowe utrudnienie sprawia fakt iż Miesięczniki Diecezji Chełmińskiej nie były wydawane w latach 1940-1944 i 1951-1956. Ponadto nie zachowały się pojedyncze numery z poszczególnych roczników. Tym samym odczuwalny jest brak wielu dekretów.

Na marginesie. Liczę na to że pieniacze, których nie brak wśród nas (a szczególnie „honorowi członkowie”) zakończą swoją kampanię dyskredytowania Genepedii na forach. Dotąd mogli ją uprawiać prawie bezkarnie. Od teraz będą tylko kreowali swój negatywny wizerunek. Proszę nie mylić tego z rzeczową, spokojną, merytoryczną i konstruktywną krytyką. Tej wysłucham zawsze z uwagą.
Ostatnio zmieniony sobota 14 cze 2014, 14:00 przez Zatoka, łącznie zmieniany 3 razy.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » sobota 14 cze 2014, 12:17

Strona parafii

Nieprzypadkowo na samym początku strony jest odesłanie do strony zawierającej instrukcję odnośnie zasad wprowadzania informacji. Była ona niezbędna w odniesieniu do projektu o tak dużym zasięgu terytorialnym. Ponadto z tej strony jest dostęp do strony zawierającej wzorzec typowej strony parafialnej. Wzorzec ten nadal jest modyfikowany. Spełnia on dwa cele:
- umożliwia utworzenie strony dla nowej parafii
- zawiera informacje, które należy wprowadzić do wszystkich istniejących stron parafialnych

Kolejnym elementem jest blok podstawowych informacji o parafii. Stanowi podstawę opracowania Genmapy. Ponadto pozwala wytypować archiwa diecezjalne które mogą przechowywać akta historyczne. Nie należy się śpieszyć z wypełnianiem pól dotyczących podległości organizacyjnej parafii. Należy dążyć do uprzedniego rozpisania jak największej ilości źródeł (o czym pisałem powyżej). Opracowywanie podległości organizacyjnej należy rozpoczynać od poziomu diecezji względem metropolii, następnie dekanatów względem diecezji, a dopiero parafii względem dekanatów. Ten system ustrzeże przed możliwymi błędami.

Na stronie zawierającej instrukcję wprowadzania danych zwartych jest szereg wyjaśnień co do zasad gromadzenia wiedzy. Stąd tutaj omówienie tylko kilku najistotniejszych punktów.

2.3 Zasięg terytorialny

Jak nazwa wskazuje punkt ten jest przeznaczony do gromadzenia informacji o zasięgu terytorialnym parafii. Już na obecnym etapie prac można znaleźć przypadki parafii założonych (wznowionych) w dwudziestoleciu międzywojennym dla których brak (przez kilkadziesiąt lat) danych o zasięgu terytorialnym począwszy od dekretu ustanawiającego parafię.

W okresie przejściowym (w założeniu do końca br.) należy mieć na uwadze następującą sytuację. Na stronach dekanatów występuje zapis „…zasięg terytorialny dekanatu nie zmienił się”. Odnosi się on do poprzedniego wpisu. Natomiast na stronach parafii występuje zapis „…zasięg terytorialny nie uległ zmianie”. Odnosi się on do treści poprzedniego „Spisu (Rocznika diecezjalnego)”, pomimo że między spisami mogą wystąpić dekrety. Wynika to z faktu iż obecnie wprowadzane są dekrety dotyczące ustanowienia (wznowienia) parafii. W II półroczu zostaną wprowadzone informacje z dekretów dotyczących zmian przynależności całych miejscowości, ich części, względnie pojedynczych gospodarstw. Dopiero wtedy będzie możliwe wprowadzenie stosownych korekt (w formie komentarzy) do informacji zawartych w „Spisach (Rocznikach diecezjalnych)”.

Kolejny, istotny problem, został opisany w rozdziale Genmapa.

2.4 Niemiecko-polskie nazwy miejscowości

Tytuł tego punktu należy dostosowywać do warunków lokalnych np. Niemiecko-rosyjsko-polskie nazwy miejscowości.

W pierwotnym założeniu miał to być mini-słowniczek nazw miejscowości (jakie historycznie wchodziły w skład parafii) uwzględniający wszelkie formy pisowni nazw, nawet i te zawierające „literówki”. W miarę postępu prac nad projektem doszło podlinkowywanie do „Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego…”. Docelowo w tym punkcie należy także gromadzić informacje o dacie założenia lub likwidacji miejscowości oraz o okresach urzędowego obowiązywania danej nazwy miejscowości. Informacje zawarte w tym punkcie będą miały istotne znaczenie przy tworzeniu Genmapy.

2.5 Mapy

Z całą świadomością opóźniany jest moment wprowadzania linków w tym punkcie. Wcześniej powinien być możliwie dokładnie opracowany zasięg terytorialny parafii w czasie. Linki do poszczególnych map należy wprowadzać z uwzględnieniem osi czasowej. Uzyskany efekt (przez analogię) dobrze obrazuje strona Diecezji Chełmińskiej.

W trakcie wprowadzania linku należy przeanalizować daną mapę i występujące w niej nazwy miejscowości wprowadzić do powyższych punktów 2.3 i 2.4, we wszystkich parafiach jakie występują na danej mapie. Niemniej nic nie stoi na przeszkodzie by takie linki wprowadzać już teraz ale należy opatrzyć je komentarzem (w kolorze czerwonym) iż mapa wymaga „rozpisania” miejscowości na parafie.

Docelowo w tym punkcie winien pojawić się link do Genmapy.

Na stronach diecezji, dekanatów i parafii są gromadzone (w oddzielnym punkcie) mapki obrazujące zasieg danej jednostki organizacyjnej. Po ustaleniu zasięgu terytorialnego takiej jednostki mapki te są przenoszone do sekcji "Zasięg terytorialny".

2.6 Księża

Aktualnie gromadzone są dane osobowe z różnych źródeł. Nie można jeszcze mówić o pełnym odtworzeniu list księży pracujących w danej parafii. Docelowo główny nacisk będzie położony na wprowadzenie tytulatury zgodnej ze źródłami kościelnymi, w tym nazewnictwa łacińskiego.

Strony osobowe księży składają się na projekt „Księża rz.-kat.”. Nawiązuje on do przepięknej idei upamiętnienia księży, zainicjowanej przez członków WTG „Gniazdo” w projekcie „Wielkopolscy księża od XVIII do XX w.”. W II poł. br. planowane jest wprowadzenie wszystkich informacji o księżach z lat 1920-2014. Nastąpi przebudowa stron tego projektu.

3.1 Księgi metrykalne i inne

To najistotniejszy dla potrzeb genealogicznych punkt projektu. Jesteśmy przyzwyczajeni do tego że publikowane są różne spisy pokazujące zakresy ksiąg zachowanych. Problem w tym, że podaja one najczęściej zakres lat w postaci sumarycznej. Tego typu informacje należy także gromadzić. Służy temu pkt. „3.1.1. Najstarsze księgi”. Zebrane dane docelowo winne być porównane ze stanem faktycznym celem ustalenia listy ksiąg jakie prawdopodobnie zaginęły w wyniku II Wojny Światowej. Ponadto po opracowaniu charakterystyk poszczególnych ksiąg możliwe stanie się wyłapanie „literówek” w podanych zakresach czasowych.

Natomiast w projekcie przyjęta została zasada rozbicia powyższych zakresów na poszczególne księgi. Dla każdej księgi konieczne będzie opracowanie jej charakterystyki. Jej przykładowy zakres można zobaczyć na stronie par. Raciąż k/Tucholi

3.6. Pozostałe księgi i dokumenty

W tym punkcie wpisywana są informacje o pozostałych księgach parafialnych i dokumentach. Wzorem ksiąg metrykalnych należy opisać księgi jakie się zachowały. Z przeanalizowanych źródeł należy wypisać księgi jakie istniały. Z analizy punktu dotyczącego historii parafii wynotować rodzaje ksiąg jakich należy poszukiwać, np. związanych z istniejącymi bractwami lub stowarzyszeniami.

4. USC

To „relikt” pierwotnej koncepcji projektu. Skala problemów z zasięgiem terytorialnym w czasie oraz różnice pomiędzy zaborami są tak duże, że wymagają stworzenia odrębnego „Projektu USC”. Dane zgromadzone we wszystkich podpunktach zostaną do niego przeniesione.
Ostatnio zmieniony piątek 13 lut 2015, 17:07 przez Zatoka, łącznie zmieniany 4 razy.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » sobota 14 cze 2014, 12:18

Genmapa

Opublikowanie założeń projektu „Parafia – kompendium wiedzy” wywołało dość ostrą polemikę. W skrajnym przypadku jeden z adwersarzy zapytał mnie: Do czego dążę? Czy wszyscy mają porzucić swoje projekty na rzecz pracy w Genepedii? Co zrobiłem na rzecz innych projektów ? Zabolało mnie to wtedy, oj zabolało. Byłem początkującym userem i nie znałem wielu realiów. Gdybym 5 lat temu ujawnił iż docelowo marzy mi się stworzenie ogólnopolskiej mapy struktury kościelnej (z uwzględnieniem osi czasowej) z automatyczną możliwością przechodzenia ze stron projektu do Genmapy (do zrealizowania) i odwrotnie (zostało zrealizowane bezproblemowo) niechybnie byłbym okrzyczany największym fantastą i oszołomem środowiska. Po mnie pojawiło się jeszcze przynajmniej kilku podobnych fantastów którym nie starczyło samozaparcia do realizacji swoich projektów.

W międzyczasie Genepedia rozwijała się i krzepła. Zaczęły powstawać mapy regionalne np. łódzka (Wicego), Diecezji Płockiej (Beaty) i inne. Przy tej okazji wywiązała się dyskusja na forach o potrzebie i celowości tworzenia tych map, o ich wadach i zaletach. Od samego początku stałem na stanowisku stworzenia jednej centralnej mapy. Pora przypomnieć najistotniejsze wady i zalety dla mapy regionalnej:

Zalety:
a) znacząco mniejsza pracochłonność przy stworzeniu mapy gdyż nie występuje potrzeba uwzględnienia specyfiki poszczególnych zaborów oraz diecezji
b) znacząco mniejsza wielkość bazy danych, tym samym nie powinien wystąpić problem opóźnień czasowych w wyświetlaniu danych (w sensie informatycznym)

Wady:
a) wystąpią obszary terenu nie objęte żadną z map
b) potencjalnie mogą wystąpić obszary objęte równocześnie dwoma mapami przy czym może wystąpić problem wzajemnie wykluczających się informacji n/t parafii co w efekcie będzie prowadziło do dezinformacji użytkowników
c) znaczące utrudnienie dla osób poszukujących miejscowości w skali kraju gdyż trzeba skorzystać z różnych map
d) użytkownik musi rozpoznać i zapamiętać zasady posługiwania się poszczególnymi mapami oraz różnice występujące między tymi mapami

W wielu wypadkach zalety map regionalnych (w tym te nie wymienione) stają się wadami mapy centralnej i na odwrót. Natomiast mapa centralna ma zaletę której nigdy nie będzie miała mapa regionalna. Jest nią Centralna Baza Miejscowości.

W styczniu ub. r. wspólnie z jednym z kolegów przystąpiliśmy do prac nad stworzeniem Genmapy. W założeniu miała ona objąć wszystkie tereny jakie historycznie wchodziły w skład Polski i Litwy. Niestety. Po 15 miesiącach współpracy, nie widząc szans na uzyskanie pozytywnych wyników, musiałem podjąć decyzję o zaprzestaniu tej współpracy. Z dotychczasowej pracy pozostały pliki z danymi. W poważnym stopniu jest także zaawansowany blok pomocy. Efekty dotychczasowej pracy można zobaczyć na mapie .

Nie obejmuje ona (wykonanych w końcowym etapie prac) struktur parafialnych dla Diecezji Ełckiej, Przemyskiej i Tarnowskiej. W tej skali nie widać także miejscowości opracowanych dla struktur kościelnych Diecezji Pelplińskiej, Bydgoskiej, Toruńskiej i Elbląskiej oraz sieci USC województwa pomorskiego. Ponadto istnieją pliki z danymi o aktualnej sieci parafialnej innych religii oraz Ordynariatu Polowego WP. Decyzja o zaprzestaniu współpracy nie oznacza, że całkowicie zaniechałem myśli o stworzeniu mapy której „poprzeczkę” ustawiłem bardzo wysoko. Materiał wyjściowy jest obfity i nie wolno go zaprzepaścić. Wiele spraw jest już przedyskutowanych w różnych aspektach. Potrzebna jest osoba(-y) znająca język SQL (XML wykluczony z uwagi na niemożliwość zrealizowania wszystkich założeń) i problematykę tworzenia map (np. rysowanie granic, różne podkłady, stworzenie plików z ikonami). W nowym zespole jest także miejsce dla osoby znającej problematykę struktur kościelnych na obszarze zaboru austriackiego. W dotychczasowych pracach były porównywane uwarunkowania z zaboru rosyjskiego i pruskiego. Analiza zaboru austriackiego pozwoli na stworzenie najbardziej elastycznych założeń do Genmapy. Osoby czujące się na siłach i gotowe poświęcić swój czas dla wspólnego dobra proszę o kontakt na PW poprzez K-PTG, Forgen lub Genealodzy.pl. Warunek konieczny – łączność głosowa na Skype.

Prace nad Genmapą znacząco wzbogaciły wiedzę dotyczącą problemów wynikających z przynależności miejscowości do parafii. Jako podkład została wykorzystana mapa gogolowska. Po naniesieniu na nią danych o zasięgu terytorialnym parafii wg stanu na 2013-2014 r. okazało się, że istnieje olbrzymia ilość miejscowości nie objętych spisami kościelnymi, w tym także i tych mających administracyjny status „wsi”. Kolejny etap to opracowanie sieci USC. Przy braku dostępu do materiałów USC wykorzystano bazę Teryt z założeniem iż zasięg terytorialny USC odpowiada zasięgowi gminy wg stanu na początek 2014 r. Przy równoczesnym wyświetleniu danych z obu sieci okazało się, że na obszarach parafii nadal występuje od jednej do kilku miejscowości nie objętych żadnym spisem. Porównanie Genmapy z mapą „Geoportal 2” jeszcze bardziej pogłębiło te różnice. Brakujące miejscowości prawdopodobnie obejmuje dopiero Ogólnopolska Baza Nazw Geograficznych.

Taka jest sytuacja na dzień dzisiejszy. Z XX w. mamy obfitość różnych danych źródłowych ale co z wcześniejszymi wiekami ? Schematyzmy diecezjalne wydawane w dużych odstępach czasu i wizytacje diecezjalne oraz dekanalne to główne źródła pozyskania tych danych ale należy zakładać iż skala problemów będzie jeszcze większa. Pozostaje tylko jedno sensowne rozwiązanie. Analiza ksiąg metrykalnych wykonywana przez indeksatorów po zindeksowaniu danej księgi w celu wynotowania nazw wszystkich miejscowości występujących w księdze wraz z występującymi odmianami w pisowni. Jeżeli pojawią się osoby zainteresowane, w osobnym artykule podzielę się swoimi doświadczeniami w tym zakresie. Pisząc te słowa mam świadomość iż wywołają one burzę w środowisku iż znów ktoś stara się dołożyć pracy indeksującym. Podkreślam. Dotąd zawsze stałem na stanowisku nie dokładania pracy osobom indeksującym. Niejednokrotnie wyrażałem to na forach.

Wydanie ksiąg nowym osobom tylko w celu przeprowadzenia analizy jest pomysłem absurdalnym. Osoba która zindeksowała księgę zdążyła się już przyzwyczaić do charakteru pisma Księży dokonujących wpisów i tym samym nabrała wprawy w jego odczytywaniu. Ponowne przekartkowanie księgi i wynotowanie potrzebnych informacji nie jest czynnością aż tak pracochłonną by miało wpływ na ogólne opóźnienie prac indeksacyjnych. Póki co wiem jedno. Bez ogólnopolskiej Genealogicznej Bazy Miejscowości (GMB; uwzględniającej wszystkie formy ich pisowni) wielu z nas nadal będzie traciło masę czasu na ich odszukanie i zlokalizowanie.
Ostatnio zmieniony sobota 14 cze 2014, 14:01 przez Zatoka, łącznie zmieniany 3 razy.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » sobota 14 cze 2014, 12:19

Podsumowanie

Przed laty gdy prezentowałem założenia do Genepedii oraz koncepcję projektu „Parafia – kompendium wiedzy” dominowały mieszane odczucia czytelników. Poza tym nie łatwo jest pisać o czymś co ma dopiero powstać. Dziś można prześledzić uzyskane efekty. Każdy musi sam sobie odpowiedzieć na pytanie o sens wykorzystania Genepedii do zapisania i tym samym uporządkowania zgromadzonej przez siebie wiedzy, zanotowanej na różnych kartkach i karteluszkach.

Przez te minione 5 lat dużo pracy i wysiłku włożyłem w jak najsensowniejsze zorganizowanie Genepedii (podział na kategorie i podkategorie) ale nie jestem alfą i omegą. Z uwagą wysłucham opinii krytycznych i nowych propozycji.

Pozdrawiam
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

ewaduch
Posty: 1955
Rejestracja: czwartek 19 mar 2009, 12:18
Lokalizacja: Toruń / Białystok

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: ewaduch » sobota 14 cze 2014, 14:54

Januszu,

ja krytykować nie będę. Widzę w Tobie ogromnego pasjonata, w pozytywnym znaczeniu tego słowa, widzę ogrom Twojej pracy i ludzi, którzy coraz częściej z niej korzystają. Cieszę się, że na naszym forum dokonujesz podsumowania swoich dokonań, ale i tu się wszystko zaczęło, a przecież nie skończyło się jeszcze...

Serdecznie Ci w imieniu wszystkich genealogów za ten trud dziękuję.
Pozdrawiam cieplutko,
Ewa Szczodruch

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » sobota 14 cze 2014, 23:22

Ewuniu

Nie wyobrażałem sobie innego miejsca na opublikowanie tego artykułu. Sama powiedziałaś - tu się wszystko zaczęło. Do zakończenia prac droga jeszcze daleka, a mi ciągle przychodzą do głowy nowe pomysły odnośnie rozwoju projektu. Czy doczekają się realizacji ? Wątpliwe. Dwuosobowy zespół nie podoła takiemu zadaniu. Jedyna szansa w tym, że dołączą kolejne osoby zainteresowane "swoimi" rejonami. Wtedy pracę będzie można inaczej zorganizować.

Pozdrawiam
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » czwartek 11 gru 2014, 13:59

Trwają prace związane (umownie) z II etapem. Objęły one Diecezję Chełmińską w latach 1920-1992 (nadal z wyłączeniem okresu II WŚ). Tym samym oprócz dalszego opisywania parafii Diecezji Pelplińskiej zapoczątkowany został proces gromadzenia informacji o parafiach należących obecnie do Archidiecezji Gdańskiej oraz Diecezji Toruńskiej, Elbląskiej i Bydgoskiej, z głównym ukierunkowaniem na Archidiecezję Gdańską. Dla genealogów szczególne znaczenie ma wprowadzenie informacji o księgach metrykalnych przechowywanych w AAD Gdańsk gdyż ich wykaz nigdzie nie był publikowany. Występują przypadki „zachodzenia na siebie” zakresów czasowych poszczególnych ksiąg. Zostanie to wyjaśnione w trakcie prac nad charakterystyką ksiąg. W tym miejscu dziękuję za udzieloną pomoc i wsparcie Ks. Kanonikowi dr Maciejowi Kwiecień – Dyrektorowi AAD Gdańsk.
Pora więc na podsumowanie i kolejne wnioski.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » czwartek 11 gru 2014, 14:07

Moment założenia ksiąg metrykalnych w świetle dat o powstaniu parafii

Tropiąc naszych przodków docieramy do kolejnych parafii o których nic nie wiemy. Podstawowy problem to czy zachowały się (i z jakich są lat) księgi metrykalne. Pomagają nam w tych poszukiwaniach różnorodne spisy ale często się zdarza iż dane w nich zawarte wzajemnie sobie przeczą. Stają się one zrozumiałe dopiero w sytuacji gdy poznajemy konteksty powstawania tych spisów. Wcześniej takie spisy wywołują u nas mieszane odczucia. Zaczynamy szukać innych źródeł informacji które upewnia nas co do momentu założenia ksiąg metrykalnych. Jedną z dróg jest ustalenie daty powstania parafii. Najlepiej wytłumaczyć to na przykładach opartych o abstrakcyjne daty.

Przykład 1

Dysponujemy informacją iż księgi metrykalne zostały założone w 1908 r. Szukając w różnych źródłach informacji o dacie założenia parafii uzyskujemy zestawienie (maksymalnie do 6 dat):
- 15.10.1903 r.
- 25.10.1903 r.
- 15.10.1908 r.
- 01.12.1908 r.
- 28.06.1928 r.
- 15.07.1928 r.

Rodzi się podejrzenie o tzw. ‘’literówki’’. Łatwo pomylić jedynkę z siódemką, trójkę z ósemką, ósemkę z dziewiątką, itd. Warto prześledzić powyższe zestawienie pod tym kątem, natomiast nie ma sensu ich wykazywania gdyż… Wszystkie w/w daty są prawdziwe. Dotyczą różnych faktów związanych z procesem tworzenia parafii:

Pierwsza data - dotyczy wydania dekretu o utworzeniu lokalnego wikariatu
Druga data - dotyczy momentu wejścia powyższego dekretu w życie
Trzecia data - dotyczy wydania dekretu o utworzeniu kuracji (stacji duszpasterskiej)
Czwarta data - dotyczy momentu wejścia powyższego dekretu w życie. Najczęściej wyznacza moment założenia ksiąg metrykalnych
Piąta data - dotyczy wydania dekretu o utworzeniu parafii
Szósta data - dotyczy momentu wejścia powyższego dekretu w życie

Ten przykład dotyczy parafii nowopowstających (lub reerygowanych) w okresie od II poł. XIX w. do lat 50-tych XX w. W „Orędownikach Diecezji Chełmińskiej” bardzo rzadko można napotkać dekrety o utworzeniu „Lokalnych wikariatów”. Najczęściej daty te (ograniczone w większości przypadków do podania tylko roku) występują w dekretach o utworzeniu „Kuracji” lub „Parafii”. W przeważającej ilości przebadanych przypadków, za datę erygowania parafii jest podawana data wydania dekretu o utworzeniu „Kuracji” lub „Lokalnego wikariatu”. „Starsi stażem” genealodzy zadadzą w tym miejscu pytanie o sens podnoszenia tego problemu. Przestrzegam przed pochopnymi osądami. Z genealogicznego punktu widzenia on występuje. W oficjalnych wydawnictwach diecezjalnych typu „Schematyzmy” lub „Roczniki diecezjalne” podawane są różne daty erygowania poszczególnych parafii (bez komentarza jakiego faktu z historii tworzenia parafii dana data dotyczy). Co gorsza. W tym samym roczniku, dla różnych parafii, podawane są daty dotyczące różnych etapów z historii tworzenia parafii. Podobnie jest ze stronami internetowymi parafii. Tymczasem z genealogicznego punktu widzenia istotna jest data wejścia dekretu w życie gdyż to ona wyznacza moment założenia ksiąg metrykalnych oraz moment przesunięcia przynależności miejscowości (lub ich części) między parafiami.

Przykład 2

Ten sam zestaw dat i informacja o księgach istniejących od 1725 r. Jednoznacznie wskazuje na sytuację w której parafia miała w tym czasie status filii ale wcześniej musiała być samodzielną parafią. Dotyczy to parafii założonych najczęściej w średniowieczu i z różnych względów przyłączonych jako filie do innych parafii („macierzystych” – def. własna). W takich przypadkach należy przebadać historię parafii by uzyskać potwierdzenie tych przypuszczeń.

Podsumowując.

Nie wolno lekceważyć żadnej z dat. Trzeba dążyć do ustalenia faktu jakiego ona dotyczy. W poszukiwaniach należy mieć na uwadze możliwość wystąpienia „błędów literowych”.
Ostatnio zmieniony poniedziałek 14 lis 2016, 13:00 przez Zatoka, łącznie zmieniany 2 razy.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » czwartek 11 gru 2014, 14:15

Filie

Termin „Filia” występuje na obszarze Diecezji Chełmińskiej. Próżno go szukać w wielu innych diecezjach. Przykładowo. Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska (Schematyzm z 2012 r.) jako odpowiedniki występują pojęcia: Wikariat samodzielny, Wikaria parafialna, Wikariat parafialny. Na wschodzie i południu Polski występują Kościoły rektorskie.

We wszelkich dotychczasowych dyskusjach (na forach genealogicznych) odnośnie poszukiwania ksiąg metrykalnych używano terminu „Parafia” nie analizując faktycznego jej statusu w poszukiwanym okresie. Tymczasem ma to zasadnicze znaczenie i może pomóc w dalszych poszukiwaniach w dwóch obszarach.

Pierwszy.

Przy braku aktu metrykalnego w księgach filii w pierwszej kolejności należy sprawdzać parafię „macierzystą” by wykluczyć błąd zapisu aktu w złej księdze.

Drugi.

W sytuacji gdy zachowane księgi filii są starsze (wcześniejsze) od ksiąg parafii „macierzystej” nic już nie możemy zrobić. W przeciwnym wypadku należy dokonać analizy ksiąg „starszych” dla parafii „macierzystej” w celu ustalenia czy obejmują one miejscowości należące organizacyjnie do filii. Jeżeli to się nie potwierdzi to mamy dowód, że istniały wcześniejsze księgi filii ale się nie zachowały.

W tym miejscu warto przytoczyć przykład z zasobów AAD Gdańsk.

Parafia Strzelno

Założona krótko po zaprowadzeniu wiary. W XVI w. przyłączona jako filia do par. Swarzewo. Jest doskonałym przykładem jak „pokręcone” potrafiły być losy parafii. Wcześniej to z niej wydzielono par. Swarzewo. Reerygowana w 1854 r. W powojennych schematyzmach (źródło najłatwiej dostępne) podane jest dość dziwne zestawienie roczników (patrz komentarz) niemniej informacja o chrztach od 1758 r. jednoznacznie wskazuje że księgi były odrębnie prowadzone dla tej parafii jako filii. Dopiero w zestawieniu AAD Gdańsk znajdujemy informację o najstarszych księgach tej parafii ale przypisanych do parafii „macierzystej” Swarzewo.

Parafia Łebcz

Tu sytuacja jest jeszcze gorsza. W powojennych schematyzmach znajdujemy informację o zachowaniu się ksiąg od 1945 r. To jednoznacznie wskazuje na konieczność dalszych poszukiwań, w tym odtworzenie historii parafii gdyż nie wiadomo kiedy faktycznie erygowano parafię. Badając historię ustalamy że po 1340 r. został wybudowany kościół parafialny lecz nadal nie znamy daty założenia parafii. W 1575 r. została ona przyłączona jako filia do par. Swarzewo. Reerygowana jako Ekspozytura w 1931 r. i przekształcona w Stację Duszpasterską (Kurację) w 1937 r. W tym momencie trafiamy na ślad istnienia wcześniejszych ksiąg. Dopiero w zestawieniu AAD Gdańsk napotykamy informację o zaginięciu ksiąg z lat 1932-1945, a co było wcześniej ? W tym samym zestawieniu odnajdujemy informację o istnieniu ksiąg z XVII i XVIII w. ale przypisanych do par. Swarzewo. Do dalszego wyjaśnienia pozostaje okres 1747/50 do 1932 r.

Parafia Swarzewo

Jest doskonałym przykładem jak wszelkiego rodzaju zestawienia ksiąg mogą nas dezinformować. Wg „Zarysu historyczno-statystycznego Diecezji Chełmińskiej z 1928 r. „ (wersja zdygitalizowana dostępna w BC) istniały księgi od XVIII w. Z historii parafii wynika iż została założono po 1340 r. W XVI w. jako filie zostały przyłączone par. Strzelno i Łebcz. Pewne „zamieszanie” wprowadza informacja o jej erygowaniu w 1600 r. (Schematyzm Adiec. Gdańskiej z 1993 r.). Dalsze badania wykażą czy jest to informacja błędna lub obarczona błędem „literowym”, a jeżeli jest prawdziwa to stanowi przyczynek do kolejnych pytań. Wróćmy do zagadnienia ksiąg. Powojenne schematyczny Archidiecezji Gdańskiej podają istnienie ksiąg od XVII w. W co wierzyć ? Dopiero analiza zastawienia ksiąg AAD Gdańsk wszystko wyjaśnia (patrz komentarze w pkt. 3.1.1. Najstarsze księgi).

Podsumowanie

W tych trzech powyższych przypadkach najstarsze księgi datowane są na 1667 r. Sto lat wcześniej odbył się Sobót Trydencki sankcjonujący wprowadzenie ksiąg metrykalnych. Pojawia się pytanie o los ksiąg z tego okresu. Kiedy zostały założone faktycznie? Na to i podobne pytania odpowiedzi (przynajmniej częściowej) dostarczą analizy zachowanych wizytacji diecezjalnych i dekanalnych ale to daleka przyszłość gdy te dane zostaną wprowadzone do Genepedii.

Odrębnym zagadnieniem są zmiany zakresu czasowego poszczególnych ksiąg uwidocznione na okładkach lub pierwszych stronach tych ksiąg i ich wpływ na zbiorcze zestawienia ksiąg. Zostanie to omówione przy innej okazji.

Na marginesie.

W oficjalnych wydawnictwach poszczególnych diecezji można się spotkać z różnymi określeniami dotyczącymi momentu utworzenia bądź wznowienia istnienia parafii. Są to: Erygowanie, Utworzenie, Ustanowienie, Reerygowanie (w sensie wznowienia), Wznowienie, Wyniesienie, Erekcja. W Genepedii zastosowano określenie „Reerygowanie”.
Ostatnio zmieniony poniedziałek 14 lis 2016, 13:02 przez Zatoka, łącznie zmieniany 1 raz.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » czwartek 11 gru 2014, 14:30

Ocena współcześnie zachowanych zasobów ksiąg metrykalnych w świetle wcześniejszych spisów

Następuje jednocześnie z analizą jak w przypadku w/w parafii niemniej są różnice i należy je omówić. W układzie historycznym napotykamy wiele różnego rodzaju spisów dotyczących ksiąg metrykalnych. Dane w nich zawarte czasami „przeczą sobie” co wywołuje u nas irytację bo nie wiadomo w co wierzyć. Natomiast początkujący genealodzy-amatorzy mogą ulec błędnym przeświadczeniom co do zakresu faktycznie zachowanych ksiąg metrykalnych.
Stopień zgromadzenia w Genepedii informacji w tym temacie (pkt. 3.1.1. każdej strony parafialnej) pozwolił w końcu na zapoczątkowanie procesu wprowadzania komentarzy wyjaśniających „kulisy” powstania tych spisów. Wachlarz przypadków jest duży. Od parafii posiadających w pełni prawdziwe spisy, poprzez dane częściowo wiarygodne po przypadki skrajne których nie można wytłumaczyć na obecnym etapie poszukiwań. Najlepiej przedstawić to na konkretnych przykładach

Parafia Gdańsk-Stare Szkoty

Cztery spisy powojenne, w tym aktualny parafialny, podają ten sam zakres zachowanych ksiąg. Rodzi się przekonanie o prawdziwości i rzetelności informacji. Jaka jest prawda – informują komentarze.

Parafia Gdańsk-Matarnia

Nawet zgodność danych z dwóch spisów powojennych może wykreować obraz wiarygodności danych. Dane z 1928 r. łatwo wytłumaczyć stratami wojennymi. Problem w tym, że dane powojenne nijak się mają do informacji o zachowanych księgach umieszczonych w poniższych punktach na stronie parafii.

Parafia Gdańsk – św. Brygidy

W spisie z 1975 r. jako zaginiona była traktowana księga ślubów z lat 1928-1945. Kolejny spis z 1993 r. informuje o odnalezieniu tej księgi. Tego typu przypadki występują po dzień dzisiejszy.

Parafia Raciąż

Innego rodzaju problemy występują w tej parafii. Dane z wizytacji generalnej ostatecznie rozwiewają wątpliwości co do istnienia najstarszych ksiąg. Dane z „Zarysu… z 1928 r.” nijak się mają do stanu faktycznego. Analizując spis z 1995 roku zauważa się niczym nie uzasadniony brak księgi ślubów z lat 1945-1949 w sytuacji gdy istnieją księgi chrztów i zgonów dla tych lat. Natomiast w księgach zgonów daje się zauważyć przypadki drobnych błędów +/- 1 rok. To zjawisko występuje w wielu parafiach. Ponieważ nowa księga zaczyna się np. w 1956 r. to podawana jest informacja o zakończeniu poprzedniej w 1955 r. pomimo, że faktycznie obejmuje pierwsze miesiące 1956 r.

Parafia Jastarnia

Spisy powojenne zawierają prawdopodobnie błąd edycyjny, natomiast spis z 1928 r. stanowi punkt wyjścia do dalszych badań. Szczegóły w komentarzach.

Parafia Borowy Młyn

Wpis w księdze zgonów 1945-1983 o zniszczeniu księgi zgonów z lat 1914-1944 jednoznacznie wyjaśnia losy tej księgi i zamyka dalsze poszukiwania.

Parafia Nowa Cerkiew pow. Chojnice

Porównując dane ze spisu z 1928 r. w stosunku do ksiąg aktualnie istniejących można pokusić się o wniosek iż lata 1823(24)-1827 stanowiły początek kolejnej księgi lecz zaginęły w procesie degradacji księgi. Nie wyklucza to jednak możliwości odnalezienia tych danych.

Podsumowując

Na podstawie analizy podobnych przypadków przestrzegam przed wyciąganiem zbyt pochopnych wniosków i szerzeniu na tej podstawie krzywdzących opinii. Każdy taki przypadek zawsze wymaga dokładnego przebadania. Analizując takie spisy należy się liczyć z występowaniem błędów „literowych”.
Ostatnio zmieniony czwartek 16 lip 2015, 10:43 przez Zatoka, łącznie zmieniany 3 razy.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » czwartek 11 gru 2014, 14:35

Zasięg terytorialny diecezji

We wnioskach dotyczących I etapu prac pisałem o niespodziankach (z genealogicznego punktu widzenia) na jakie można natrafić przy analizie oficjalnych wydawnictw kościelnych. Jak łatwo w takich przypadkach o pomyłki interpretacyjne i stratę naszego czasu w prowadzonych poszukiwaniach, przekonywać nikogo nie trzeba. Pora na kolejne przykłady:

Przykład 1

Do nowopowstałej Diecezji Elbląskiej przyłączono dwa dekanaty o nazwie Malbork.
Różniły się zasięgiem terytorialnym. Dekanat Malbork z Diecezji Gdańskiej jest już wstępnie opracowany więc można uzyskać część informacji. Natomiast Diecezja Warmińska jest przewidziana do opracowania w dalszej kolejności. W tym miejscu (na podstawie dostępnych wydawnictw) mogę tylko powiedzieć, że ten Dekanat Malbork występował już w 1951 r. W 1967 r. występował jako Dekanat Malbork-Sztum, a w 1974 r. ponownie jako Dekanat Malbork.

Przykład 2

„Dekanat Lidzbark” czy „Dekanat Lidzbark i Pomezania”.

Do 1927 r. (?) występował jako Dekanat Lidzbark. Od tego momentu do 1939 r. równocześnie: w Elenchusach występuje jako Dekanat Lidzbark i Pomezania, a w Zarysie hist.-statyst. i w Orędownikach jako Dekanat Lidzbark. Na obecnym etapie nie udało się jeszcze w ostateczny sposób wyjaśnić tej kwestii.

Przykład 3

W trakcie ustalania przynależności dekanalnej parafii można spotkać się z sytuacjami skrajnymi W wyniku kolejnych reform struktur diecezjalnych powstawały i ginęły dekanaty o tych samych nazwach. Doskonałym przykładem jest Diecezja Toruńska (w odniesieniu do dekanatów toruńskich) gdzie udało się już ustalić wszystkie zmiany.

Natomiast w Archidiecezji Gdańskiej proces ten nie został jeszcze zakończony. W efekcie przeglądając strony dekanalne napotykamy różne zasięgi terytorialne dekanatu. Przykładem Dekanat Gdańsk II porównanie lat 1966 i 1975.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » czwartek 11 gru 2014, 14:36

Historia parafii

Celem tego punktu nie jest zebranie wszelkich informacji o historii parafii i kościoła ale tylko tych, które potencjalnie mogą pomóc w ustaleniu losów brakujących ksiąg metrykalnych względnie wyjaśnią przyczyny istnienia ksiąg jako „starszych” od momentu erygowania parafii.

W wyniku wprowadzania informacji z kolejnych źródeł okazało się że te same fakty mają różne daty. Często jest to wynikiem ustaleń poszczególnych historyków. W projekcie te przypadki zostały tylko odnotowane.
W skrajnych przypadkach występują „błędy literowe” w odniesieniu do dat.

Wyjaśnienie takich przypadków (ze stosownym komentarzem) będzie następować dopiero po uzyskaniu dostępu do w pełni wiarygodnych źródeł.

Praktyczne wykorzystanie zebranych informacji zostało pokazane na powyższych przykładach par. Strzelno, Łebcz i Swarzewo.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » czwartek 11 gru 2014, 14:39

Plany miast

Od kilku miesięcy, w każdą sobotę, nasz kolega Tomek - „tocho” publikuje na stronie Stare Plany Miast plany miast jako nakładki na mapę google.

Ich zaletą jest to że przy wykorzystaniu poziomego suwaka można przemieszczać się między danym planem a mapą. Dla potrzeb genealogicznych jest to nieoceniona pomoc gdyż w niektórych przypadkach plany te można powiązać z księgami adresowymi miast. Dlatego zapoczątkowany został proces linkowania tych planów do stron parafii w Genepedii. Linki te wprowadzane są wg osi czasowej, w punkcie „2.3. Zasięg terytorialny”. Na chwilę obecną podlinkowano plany z miast: Gdańsk, Sopot, Gdynia, Chojnice, Elbląg, Grudziądz, Toruń i Bydgoszcz.

Linkowanie dotyczy tylko tych parafii, które istniały w roku wydania danego planu bez względu na ich status związany z procesem tworzenia np. Lokalny wikariat, Kuracja.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

Awatar użytkownika
Zatoka
Posty: 268
Rejestracja: środa 25 mar 2009, 23:29
Lokalizacja: Gdańsk

Re: Genepedia i projekt „Parafia–Kompendium wiedzy”–podsumow

Post autor: Zatoka » sobota 16 gru 2017, 14:15

Coś mnie dzisiaj "podkusiło" i zacząłem dokładnie przeglądać tematy na forum. Trafiłem na ten i chwyciłem się za głowę jakie mam zaległości. Pora więc na krótkie omówienie "nowinek".

Diecezja Pelplińska

Został zakończony etap wprowadzania informacji z dekretów. Ma to szczególne znaczenie w odniesieniu do historii parafii oraz ich zasięgów terytorialnych. Do wykonania pozostało odtworzenie list księży.

Diecezja i Archidiecezja Gdańska

Występują bardzo poważne problemy z odtworzeniem podziałów historycznych z uwagi na niezachowanie się elenchusów z okresu międzywojennego. Do wykonania pozostało odtworzenie list księży.

Diecezja Elbląska

Pełen obraz wiedzy o diecezji wyłoni się po wprowadzeniu informacji z "Miesięczników diecezjalnych".

Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska

Dobiega końca wprowadzanie informacji z dostępnych schematyzmów diecezjalnych. W kolejce czekają "Wiadomości diecezjalne". Ponieważ obejmuje tereny Praatury Pilskiej oraz Diecezji Berlińskiej także i te "organizmy" muszą doczekać się swojego opracowania.

Diecezja Toruńska

Doczekała się wreszcie momentu rozpoczęcia prac.

W dalszej kolejności opracowywane będą"
- Diecezja Warmińska
- Diecezja Bydgoska
- Archidiecezja Gnieźnieńska (z uwagi na Archidiakonat Kamieńska i Diecezję Bydgoską)
- Diecezja Włocławska (z uwagi na Archidiakonat Pomorski)
- Diecezja Pomezańska

Wszystko zaczęło się od pomysłu opacowania parafii wchodzących historycznie w skład Diecezji Chełmińskiej. Nikomu nie przyszłoby do głowy jak szeroki zakres badań z tego wyniknie. Rozbudowie uległ wzorzec strony parafialnej w zakresie "Księży". Jeszcze raz zwracam uwagę na problemy poszukiwań w parafiach Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej z racji na stosowane nazewnictwo.
Janusz Wegner

Genepedia

Poszukuję wszelkich informacji o osobach noszących te nazwisko, szczególnie z zasobów pozametrykalnych.

ODPOWIEDZ